Vasiyetname Nasıl Yapılır? Geçerlilik Şartları Nelerdir?

Vasiyetname, kişinin ölümünden sonra mal varlığının nasıl dağıtılacağını belirlemek amacıyla yaptığı tek taraflı bir hukuki işlemdir. Pek çok kişi vasiyetnameyi yalnızca çok varlıklı insanlara özgü bir araç olarak görse de aslında orta ölçekli bir mülkü olan, çocukları veya özel durumları bulunan herkes için büyük önem taşır. Doğru hazırlanmış bir vasiyetname; miras anlaşmazlıklarını önler, sevdiklerinize açık bir yol haritası sunar ve mal varlığınızın gerçek iradenize uygun biçimde dağıtılmasını sağlar. Türk hukukunda vasiyetname üç farklı biçimde yapılabilir; bu yazıda her birini ayrıntılı olarak ele alacağım.

Vasiyetname Türleri

Türk Medeni Kanunu, üç tür vasiyetname düzenlemiştir:

• Resmi vasiyetname (TMK m.532-537): Noterde ya da yetkili memur huzurunda, iki tanık eşliğinde düzenlenir. Vasiyetçi, iradesini sözlü ya da yazılı olarak bildirir; noter metni okur, vasiyetçi onaylar. Tanıklar da belgeyi imzalar. En güvenli ve en az itiraz edilen yöntemdir. Noterlik ücreti alınır.
• El yazılı vasiyetname (TMK m.538): Vasiyetçinin kendi el yazısıyla, başından sonuna kadar yazdığı, tarih ve imza taşıyan belgedir. Herhangi bir tanık ya da noter gerekmez. Bütünüyle el yazısıyla yazılmış olması zorunludur; daktilo veya bilgisayarla yazılıp imzalanan belgeler geçersizdir.
• Sözlü vasiyetname (TMK m.539-541): Yalnızca olağanüstü durumlarda (ağır hastalık, savaş, tutsak olma vb.) yapılabilir. Vasiyetçi, son isteklerini iki tanığa açıklar; tanıklar vakit geçirmeksizin bu beyanı yazarak imzalar ve yetkili mahkemeye veya notere teslim ederler. Olağanüstü hal sona erdikten 1 ay içinde diğer vasiyetname türleriyle güçlendirilmezse geçerliliğini kaybeder.

El Yazılı Vasiyetname Şartları

En yaygın tercih edilen ve en düşük maliyetli yöntem olan el yazılı vasiyetname, aynı zamanda en sık hata yapılan yöntemdir. Geçerli olması için aşağıdaki şartların tamamının sağlanması zorunludur:

• Tamamının el yazısıyla yazılmış olması: Belgenin tek bir harfi dahi daktilo, bilgisayar ya da başka bir mekanik araçla yazılmış olsa vasiyetname geçersiz olur. Diğer kişilerin el yazısıyla ekleme yapılması da geçersizliğe yol açar.
• Tarih içermesi: Vasiyetnamede gün, ay ve yıl açıkça belirtilmelidir. Yalnızca "2025" yazmak yeterli değildir; en azından ay ve yıl gereklidir. Tarih eksikliği, ağır bir geçersizlik nedenidir.
• İmza taşıması: Vasiyetnamede vasiyetçinin imzası bulunmalıdır. İmza genellikle belgenin sonuna atılır; ancak imzanın metnin tamamını kapsadığı anlaşılmalıdır.
• Değişikliklerin de el yazısıyla yapılması: Vasiyetname üzerinde sonradan yapılacak değişiklikler, ilaveler veya silmeler de el yazısıyla yazılmalı, tarihlendirilmeli ve imzalanmalıdır.

Saklı Pay Kuralları

Vasiyetname, mal varlığının tamamı üzerinde özgürce tasarruf edilmesine olanak tanımaz. Türk Medeni Kanunu, belirli mirasçıların "saklı pay" adı verilen asgari bir miras payını güvence altına almıştır. Vasiyetname bu payları ihlal edemez; ihlal ederse, saklı pay mirasçıları tenkis davası açabilir.

Saklı paylar şu şekilde belirlenmiştir:

• Altsoy (çocuklar, torunlar): Yasal miras payının 1/2'si saklı paydır. Örneğin vasiyetçinin iki çocuğu varsa ve yasal miras payı her birine %50 ise, her çocuğun en az %25 alması zorunludur.
• Anne ve baba: Yasal miras paylarının 1/4'ü saklı paydır.
• Eş: Eşin saklı payı, hangi mirasçılarla birlikte miras bıraktığına bağlı olarak değişir. Çocuklarla birlikte miras bırakmışsa yasal payın tamamı saklı pay kabul edilir.

Vasiyetname, saklı pay sınırını aşan kısımda geçersiz sayılmaz; ancak tenkis davası açılarak saklı payı ihlal eden kısım orantılı biçimde azaltılır. Bu nedenle vasiyetname hazırlarken saklı pay hesabını doğru yapmak kritik önem taşır.

"El yazılı vasiyetname; başından sonuna kadar miras bırakanın el yazısıyla yazılmış, tarih ve imza taşıyan bir belgedir."

Türk Medeni Kanunu m.538

Vasiyetname Nereye Bırakılır?

Hazırlanan vasiyetnamenin güvenli biçimde saklanması da bir o kadar önemlidir. Vasiyetname kaybolursa ya da yok edilirse sonuçsuz kalır. Saklama seçenekleri şunlardır:

• Noterde saklatma: El yazılı vasiyetname de dahil olmak üzere her türlü vasiyetname notere teslim edilerek saklanabilir. Noter, vasiyetçinin ölümünden sonra vasiyetnameyi mahkemeye bildirir.
• Sulh hukuk mahkemesine teslim: Vasiyetname mahkemeye de teslim edilerek saklanması talep edilebilir.
• Kişisel saklamada dikkat: Vasiyetname kişisel olarak saklanıyorsa, güvenilir bir kişinin (örneğin yakın bir aile üyesinin veya avukatınızın) nerede olduğunu bilmesi sağlanmalıdır. Ölümünden sonra tespit edilemeyen vasiyetnameler açılamazsa yasal miras paylaşımı uygulanır.

Vasiyetname hazırlamak, sevdiklerinize bırakacağınız en değerli hediyelerden biridir. Belirsizliği ortadan kaldırır, olası miras uyuşmazlıklarının önüne geçer ve iradenizin eksiksiz yerine getirilmesini sağlar. Vasiyetname hazırlamak ya da mevcut vasiyetnamenizi gözden geçirmek istiyorsanız, bir miras hukuku avukatından destek almanızı tavsiye ederim.