Evlat Edinme: Şartlar, Süreç ve Sonuçları

Evlat edinme, hukukun en dikkatli düzenlediği alanlardan biri; çünkü sonucunda kalıcı bir soybağı kuruluyor.

Bu yazıda küçüğün ve erginin evlat edinilmesi şartlarını, gerekli rızaları ve evlat edinmenin miras dâhil tüm sonuçlarını anlatıyoruz.

Küçüğün Evlat Edinilmesi

TMK m.305 temel şartları koyar. Küçüğün evlat edinilmesi:

• Evlat edinen tarafından bir yıl süreyle bakılmış ve eğitilmiş olması
• Evlat edinmenin her hâlde küçüğün yararına bulunması
• Evlat edinenin diğer çocuklarının yararlarının hakkaniyete aykırı biçimde zedelenmemesi

koşullarına bağlıdır.

Birlikte evlat edinme (m.306): Eşler ancak birlikte evlat edinebilir; evli olmayanlar birlikte evlat edinemez.

Eşlerin en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş bulunmaları gerekir.

Eşlerden biri, diğerinin çocuğunu evlat edinmek istiyorsa; en az iki yıldan beri evli olması veya otuz yaşını doldurmuş bulunması yeterlidir.

Tek başına evlat edinme (m.307): Evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir.

Yaş Farkı ve Rızalar

Yaş farkı (m.308): Evlat edinilenin, evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olması şarttır.

Küçüğün rızası: Ayırt etme gücüne sahip olan küçük, rızası olmadıkça evlat edinilemez.

Vesayet altındaki küçük: Ayırt etme gücüne sahip olmasa bile, vesayet dairelerinin izniyle evlat edinilebilir.

Ana babanın rızası (m.309): Evlat edinme, küçüğün ana ve babasının rızasını gerektirir. Rıza, küçüğün veya ana babasının yerleşim yeri mahkemesinde sözlü veya yazılı olarak beyan edilerek tutanağa geçirilir.

Rıza, küçüğün doğumunun üzerinden altı hafta geçmeden önce verilemez ve rızadan itibaren altı hafta içinde geri alınabilir.

Rızanın aranmadığı hâller (m.311): ana babadan birinin kim olduğu veya uzun süreden beri nerede oturduğu bilinmiyorsa ya da ayırt etme gücünden sürekli olarak yoksunsa yahut küçüğe karşı özen yükümlülüğünü yeterince yerine getirmiyorsa rıza aranmaz.

Erginlerin ve Kısıtlıların Evlat Edinilmesi

TMK m.313, ergin veya kısıtlının evlat edinilmesini de mümkün kılar; ancak sınırlı hâllerde:

• Evlat edinenin altsoyunun bulunmaması gerekir.
• Bedensel veya zihinsel engellilik sebebiyle sürekli olarak yardıma muhtaç ve evlat edinen tarafından en az beş yıldan beri bakılıp gözetilmekte ise; veya
• Evlat edinen tarafından, küçükken en az beş yıl süreyle bakılıp gözetilmiş ve eğitilmiş ise; veya
• Diğer haklı sebepler mevcut ve evlat edinilen, en az beş yıldan beri evlat edinen ile aile hâlinde birlikte yaşamakta ise

evlat edinilebilir.

Evli bir kimse ancak eşinin rızasıyla evlat edinilebilir. Bunun dışında küçüklerin evlat edinilmesine ilişkin hükümler kıyas yoluyla uygulanır.

Usul ve Sonuçlar

Karar (m.315): Evlat edinme kararını evlat edinenin oturma yeri; birlikte evlat edinmede eşlerden birinin oturma yeri mahkemesi verir. Mahkeme kararıyla birlikte evlatlık ilişkisi kurulur.

Mahkeme, evlat edinme kararı vermeden önce evlat edinen ile edinilenin kişiliği ve sağlığı, karşılıklı ilişkileri, ekonomik durumları, eğitim yetenekleri ve bakım ilişkisinin gelişimi hakkında kapsamlı araştırma yapar. Uzman görüşü alınır.

Sonuçlar (m.314): Ana ve babaya ait olan haklar ve yükümlülükler evlat edinene geçer.

Evlatlık, evlat edinenin mirasçısı olur ve altsoyu gibi mirastan pay alır. Evlatlığın kendi ailesindeki mirasçılığı ise devam eder — yani evlatlık hem evlat edinenin hem öz ailesinin mirasçısıdır.

Evlatlık küçük ise evlat edinenin soyadını alır; evlat edinen isterse çocuğa yeni bir ad verebilir. Ergin olan evlatlık, evlat edinilme sırasında dilerse evlat edinenin soyadını alabilir.

Evlat edinme evlenme engeli oluşturur (m.129): evlat edinen ile evlatlığı veya bunlardan biri ile diğerinin altsoyu ve eşi arasında evlenme yasaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Evlat edinme şartları nelerdir?

Bir yıl süreyle bakıp eğitmiş olmak, evlat edinmenin küçüğün yararına olması ve varsa diğer çocukların yararlarının hakkaniyete aykırı zedelenmemesi.

Bekâr biri evlat edinebilir mi?

Evet. Evli olmayan kişi otuz yaşını doldurmuşsa tek başına evlat edinebilir.

Eşler için şart nedir?

Eşler ancak birlikte evlat edinebilir; en az beş yıldan beri evli olmaları veya otuz yaşını doldurmuş olmaları gerekir. Eşin çocuğunu evlat edinmede iki yıl veya otuz yaş yeterlidir.

Yaş farkı kaç olmalı?

Evlat edinilenin, evlat edinenden en az on sekiz yaş küçük olması şarttır.

Evlatlık mirasçı olur mu?

Evet, evlat edinenin altsoyu gibi mirasçı olur. Ayrıca kendi öz ailesindeki mirasçılığı da devam eder.