Telefon ve İnternet Dolandırıcılığı: İlk 24 Saatte Ne Yapmalı?

Bankadan aradığını söyleyen biri, “hesabınız ele geçirildi, paranızı güvenli hesaba aktaralım” diyor. Ya da sosyal medyada gördüğünüz bir ilana kapora gönderiyorsunuz. Fark ettiğinizde para gitmiş oluyor.

Bu noktada iki yanlış yapılır: utanıp beklemek ve önce çevreye danışmak. Oysa paranın geri alınma ihtimali ilk saatlerde en yüksektir ve saat geçtikçe hızla düşer. Bu yazı, sırasıyla ne yapılacağını anlatır.

İlk Saat: Bankayı Arayın

Yapılacak ilk iş savcılığa gitmek değil, bankanızı aramaktır. Gönderilen para karşı hesaptan henüz çekilmemişse bloke edilmesi mümkün olabilir.

Bankaya şunları bildirin: işlemin tarihi ve saati, tutar, alıcı hesap veya IBAN, işlemin dolandırıcılık sonucu yapıldığı. Bildirimi telefonla yapsanız bile yazılı olarak da tekrarlayın — şube, internet bankacılığı mesajı veya e-posta yoluyla. Yazılı kayıt sonradan bankanın sorumluluğunun tartışılmasında önem taşır.

Kart bilgileriniz paylaşıldıysa kartı derhal kapattırın; internet bankacılığı bilgileriniz ele geçirildiyse şifreleri değiştirin ve mobil cihazınızda yetkisiz uygulama olup olmadığını kontrol edin.

Aynı Gün: Savcılığa veya Karakola Başvurun

Şikâyet, Cumhuriyet başsavcılığına doğrudan yapılabileceği gibi kolluk aracılığıyla da yapılabilir. Elden başvuruda dilekçenizin havale edilmiş nüshasını mutlaka alın.

Dilekçede yalnızca “dolandırıldım” demek yetmez. Şunları isteyin:

• Para gönderilen hesabın sahibine ilişkin bilgilerin ilgili bankadan celbi.
• Hesap hareketlerinin incelenmesi ve varsa bakiyeye bloke konulması.
• Görüşmenin yapıldığı numaraya ait abonelik ve HTS kayıtlarının operatörden istenmesi.
• Sahte site veya ilan söz konusuysa alan adı ve sunucu kayıtlarının temini.

Kayıtların çoğu belirli sürelerde silinir. Bu talepler dilekçede açıkça yazılmazsa, savcılık kendiliğinden istese bile zaman kaybedilir.

Hangi Hâller Nitelikli Dolandırıcılık Sayılır?

Dolandırıcılığın temel hâli TCK'nın 157. maddesinde, nitelikli hâlleri 158. maddesinde düzenlenir. Nitelikli hâllerde ceza belirgin biçimde ağırlaşır ve suç şikâyete bağlı değildir.

Uygulamada en sık karşılaşılan nitelikli hâller şunlardır:

• Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması — internet ilanı, sahte site, mesajlaşma uygulaması.
• Banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması.
• Kişinin kendisini kamu görevlisi veya banka görevlisi gibi tanıtması.
• Suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesi.

Bu nitelendirme sizin dilekçenizle bağlı değildir; savcılık ve mahkeme kendisi belirler. Ancak olayı anlatırken hangi araçların kullanıldığını somut yazmanız, doğru nitelendirmeyi kolaylaştırır.

Parayı Geri Almanın İki Ayrı Yolu

Ceza dosyası failin cezalandırılmasını sağlar; paranızı kendiliğinden geri getirmez. Bununla birlikte dosyada elde edilen deliller, alacağınızı istemenin temelini oluşturur.

Hukuk yolu ise doğrudan iadeyi hedefler. Paranın kime gittiği tespit edilmişse, o kişiye karşı alacak davası açılabilir ve dava öncesinde ihtiyati haciz istenebilir. Fail bulunamamışsa bu yol işlemez; bu yüzden ceza soruşturmasındaki tespit hayatidir.

Üçüncü bir tartışma bankanın sorumluluğudur. Bankanın kendi güvenlik yükümlülüklerini ihlal ettiği, olağandışı işlemi tespit edip durdurmadığı ileri sürülebilir. Bu, olayın koşullarına göre değerlendirilen ve her dosyada sonuç vermeyen bir yoldur.

Sık Görülen Üç Senaryo

Sahte banka görevlisi. Arayan kişi kendini banka veya kamu görevlisi olarak tanıtır, “hesabınız riskte” diyerek paranızı başka hesaba aktarmanızı ister. Hiçbir banka müşterisinden parasını başka bir hesaba aktarmasını istemez; şifre veya tek kullanımlık kod sormaz.

İlan üzerinden kapora. Araç, ev veya cihaz ilanına kapora gönderilir, sonra ilan sahibine ulaşılamaz. Ödemeyi görmeden ve malı görmeden kapora göndermeyin; ödeme yapılacaksa kayda geçen bir yolla yapın.

Yatırım vaadi. “Garantili getiri” sunan platformlar, ilk küçük ödemeleri yaparak güven kazanır, sonra büyük tutar toplar. Yasal olarak faaliyet gösteren kuruluşlar garantili getiri vaadinde bulunamaz; bu ifadenin kendisi bir uyarı işaretidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Dolandırıldığımda ilk ne yapmalıyım?

Bankanızı arayıp işlemi bildirin ve karşı hesaba bloke konulmasını isteyin. Bildirimi yazılı olarak da tekrarlayın. Ardından aynı gün savcılığa veya karakola şikâyette bulunun.

Gönderdiğim parayı geri alabilir miyim?

İhtimal, paranın karşı hesaptan çekilip çekilmediğine bağlıdır. Erken bildirimde bloke mümkün olabilir. Fail tespit edilirse ayrıca alacak davası açılabilir.

Dolandırıcılık şikâyete bağlı mı?

Nitelikli hâllerde şikâyete bağlı değildir; savcılık resen soruşturur. Bu nedenle şikâyetten vazgeçmek dosyayı kapatmayabilir.

Faili tanımıyorum, şikâyet edebilir miyim?

Evet. Şüpheli “meçhul” gösterilir. Dilekçede hesap bilgileri, telefon numarası ve varsa site adresinin ilgili kurumlardan celbini talep edin.

Bankanın sorumluluğu var mı?

Olayın koşullarına göre tartışılabilir; bankanın güvenlik yükümlülüklerini ihlal ettiği ileri sürülebilir. Her dosyada sonuç vermeyen, ayrıca değerlendirilmesi gereken bir yoldur.