Sigorta Şirketi Ödemiyor: Tahkim mi, Dava mı?

Hasar bildirdiniz, eksper geldi, ama ödeme reddedildi ya da beklediğinizin çok altında yapıldı.

Bu noktada iki yol var: Sigorta Tahkim Komisyonu ve mahkeme. Bu yazıda hangisinin ne zaman tercih edileceğini ve sık karşılaşılan ret gerekçelerine nasıl karşı çıkılacağını anlatıyoruz.

Önce Şirkete Yazılı Başvuru

Her iki yol için de ilk adım aynıdır: sigorta şirketine yazılı başvuru yapılması ve talebin kısmen veya tamamen reddedilmesi.

Başvuruda talebinizi somut olarak yazın: poliçe numarası, hasar dosya numarası, talep edilen tutar ve dayanağı.

Ayrıca ekspertiz raporunun bir örneğini isteyin. Ret gerekçesi çoğu zaman bu rapordadır ve rapora itiraz etmeden ilerlemek zaman kaybettirir.

Şirket, başvurunuza yazılı cevap vermelidir. Cevap verilmemesi ya da olumsuz cevap verilmesi, sonraki aşamanın ön koşuludur.

Sigorta Tahkim Komisyonu

5684 sayılı Sigortacılık Kanunu m.30 ile kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu, sigorta ettiren veya sigorta sözleşmesinden menfaat sağlayan kişiler ile sigorta kuruluşları arasındaki uyuşmazlıkları çözer.

Avantajları:

• Hız. Hakemler, görevlendirildikleri tarihten itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde karar vermek zorundadır.
• Düşük maliyet. Başvuru ücretleri, mahkeme harç ve giderlerine göre düşüktür.
• Uzmanlık. Sigorta hukuku konusunda uzmanlaşmış hakemler karar verir.

Ön koşul: Komisyona başvurabilmek için, sigorta kuruluşuyla uyuşmazlığa düşülmüş olması ve şirkete başvurulmuş olmasına rağmen talebin kısmen veya tamamen karşılanmamış olması gerekir.

Kararın kesinliği: Kanunda belirlenen tutarın altındaki uyuşmazlıklara ilişkin hakem kararları kesindir. Belirli tutarın üzerindeki kararlara karşı ise itiraz yolu açıktır; itiraz, itiraz hakem heyetince incelenir.

Not: sigorta kuruluşunun Komisyona üye olması esastır; zorunlu sigortalardan doğan uyuşmazlıklarda ise üye olmayan kuruluşlar bakımından da başvuru mümkündür.

Sık Karşılaşılan Ret Gerekçeleri

1. Teminat dışı hâl iddiası. Alkollü araç kullanma, ehliyetsiz kullanım, aracın çalınmasında anahtarın araçta bırakılması, kasıt.

Karşı argüman: teminat dışı hâlin varlığını sigortacı ispatlamalıdır. Ayrıca teminat dışı hâl ile zarar arasında illiyet bağı aranır — örneğin alkollü olmakla kaza arasında nedensellik yoksa ödeme yapılmalıdır.

2. Eksik beyan iddiası. Poliçe düzenlenirken bildirilmesi gereken hususların bildirilmemesi.

Karşı argüman: Türk Ticaret Kanunu m.1439 vd. uyarınca beyan yükümlülüğünün ihlali, sigortacıya belirli şartlarda cayma veya prim farkı isteme hakkı verir; her eksik beyan otomatik olarak ödemeyi ortadan kaldırmaz. Beyanın rizikonun gerçekleşmesine etkisi değerlendirilir.

3. Geç bildirim. Rizikonun geç bildirildiği iddiası.

Karşı argüman: TTK m.1446 uyarınca geç bildirim, tazminatın azaltılması sonucunu doğurabilir; ancak kusur ve etkisi oranında değerlendirilir, tümüyle ret sebebi değildir.

4. Eksik sigorta. Sigorta bedelinin, sigorta değerinden düşük olması. Bu hâlde TTK m.1462 uyarınca sigortacı, tazminatı oransal olarak öder. Bu durumda tartışılması gereken, poliçedeki bedelin doğru belirlenip belirlenmediğidir.

Ekspertiz Raporuna İtiraz

Hasar tutarı uyuşmazlıklarının kaynağı genellikle ekspertiz raporudur.

İtiraz ederken yapılması gerekenler:

• Raporun tamamını isteyin ve hangi kalemlerin hesaba katılmadığını tespit edin.
• Karşı fiyat teklifi sunun. Yetkili servisten alınmış onarım teklifleri güçlü delildir.
• Değer kaybını ayrıca isteyin. Onarım bedeli, aracın piyasa değerindeki düşüşü karşılamaz.
• Fotoğraf ve kayıt sunun. Hasarın kapsamını gösteren görüntüler.
• Delil tespiti yaptırın. Araç onarılmadan önce mahkemeden delil tespiti istemek, sonraki tüm aşamalarda belirleyici olur.

Son madde çok önemlidir: araç onarıldıktan sonra hasarın kapsamını ispat etmek çok zorlaşır.

Zamanaşımı

TTK m.1420: sigorta sözleşmesinden doğan bütün istemler, alacağın muaccel olduğu tarihten başlayarak iki yıl ve sigorta tazminatına ve sigorta bedeline ilişkin istemler her hâlde rizikonun gerçekleştiği tarihten itibaren altı yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.

Zorunlu trafik sigortasında ise farklı bir kural vardır: 2918 sayılı Kanun m.109 uyarınca, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her hâlde kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Ayrıca aynı madde uyarınca, dava cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörürse, bu süre maddi tazminat talepleri için de geçerlidir.

Bu son kural, yaralamalı ve ölümlü kazalarda süreyi belirgin biçimde uzatır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sigorta Tahkim Komisyonuna nasıl başvurulur?

Önce sigorta şirketine yazılı başvuru yapılmalı ve talep kısmen veya tamamen reddedilmiş olmalıdır. Sonrasında Komisyona başvurulur.

Tahkim kararı kesin mi?

Kanunda belirlenen tutarın altındaki uyuşmazlıklarda hakem kararları kesindir; üzerindeki kararlara karşı itiraz hakem heyetine başvurulabilir.

Alkollüydüm, kasko hiç ödemez mi?

Teminat dışı hâlin varlığını sigortacı ispatlamalıdır ve teminat dışı hâl ile zarar arasında illiyet bağı aranır. Nedensellik yoksa ödeme yapılmalıdır.

Eksik sigorta ne demek?

Sigorta bedelinin sigorta değerinden düşük olmasıdır; bu hâlde sigortacı tazminatı oransal olarak öder.

Zamanaşımı ne kadar?

Sigorta sözleşmesinden doğan istemlerde muacceliyetten itibaren iki yıl, her hâlde rizikodan itibaren altı yıl. Trafik sigortasında iki yıl / on yıl, suç oluşturan hâllerde ceza zamanaşımı uygulanır.