Borçlar Hukuku Avukatı Sapanca | Av. Saliha Senem Mercan

Borçlar Hukuku Nedir?

Borçlar hukuku, kişiler arasındaki borç ilişkilerini, sözleşmeleri ve haksız fiil ile sebepsiz zenginleşmeden doğan yükümlülükleri düzenleyen özel hukukun temel dallarından biridir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu bu alanın temel kaynağını oluştururken Türk Ticaret Kanunu ve diğer özel düzenlemeler de borç ilişkilerini kapsamlı biçimde çerçevelemektedir.

Gündelik ticari ve sosyal hayatın neredeyse her boyutunda borç ilişkileri karşımıza çıkmaktadır: bir kira sözleşmesi imzalamak, hizmet almak veya vermek, kredi kullanmak ya da kefil olmak bunların yalnızca birkaçıdır. Bu ilişkilerde taraflar arasında uyuşmazlık doğduğunda; alacağın zamanında tahsil edilememesi, sözleşmenin tek taraflı feshedilmesi veya tazminat talepleri gündeme gelmektedir.

Borçlar hukukunda sözleşme serbestisi ilkesi gereği taraflar aralarındaki ilişkiyi büyük ölçüde kendileri belirleyebilmektedir. Ancak bu serbestinin sınırlarını iyi bilmek, lehinize olan sözleşme hükümlerinden yararlanmak ve aleyhte olan koşullara itiraz etmek için hukuki destek almak kritik önem taşımaktadır.

Büromuz; sözleşmelerin hazırlanmasından haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme davalarına, alacak takibinden kefalet uyuşmazlıklarına kadar borçlar hukukunun tüm alanlarında müvekkillerine etkin danışmanlık ve dava hizmeti sunmaktadır.

Hizmet Alanlarımız

Sözleşme hazırlanması ve incelenmesi
Sözleşme ihlali tazminat davaları
Alacak ve borç davaları
Senet, çek ve poliçe uyuşmazlıkları
Kefalet sözleşmesi anlaşmazlıkları
Kira sözleşmesi ihtilafları
Haksız fiil ve tazminat davaları
Sebepsiz zenginleşme davaları
Ön sözleşme ve cayma bedeli
Zamanaşımı def'i ve itirazı

Zamanaşımı Süreleri

Borçlar hukukunda alacağın türü zamanaşımı süresini belirler. Zamanaşımı hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz; borçlunun def'i olarak ileri sürmesi gerekir.

Borçlar hukukunda zamanaşımı

Alacağın türü	Süre	Dayanak
Genel kural	10 yıl	TBK m.146
Kira bedeli, faiz, ücret ve benzeri dönemsel edimler	5 yıl	TBK m.147
Haksız fiilden doğan tazminat	Öğrenmeden 2 yıl, her hâlde 10 yıl	TBK m.72
Sebepsiz zenginleşme	Öğrenmeden 2 yıl, her hâlde 10 yıl	TBK m.82

Kefil Olurken: Geçerlilik Şartları

Kefalet sözleşmesi sıkı şekil şartlarına bağlıdır ve şartlardan biri eksikse sözleşme geçersizdir (TBK m.583). Sözleşme yazılı olmalı; kefilin sorumlu olduğu azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefalet söz konusuysa bu husus kefilin el yazısıyla belirtilmelidir. Ayrıca evli kişilerde eşin yazılı rızası aranır (TBK m.584); rıza kefalet sözleşmesinden önce veya en geç kurulması anında verilmelidir.

Sözleşme İhlalinde Ne İstenebilir?

Aynen ifa — edimin sözleşmeye uygun yerine getirilmesi
Gecikme tazminatı — temerrüt faizi dâhil
Sözleşmeden dönme ve olumsuz zararın tazmini
Cezai şart — sözleşmede kararlaştırılmışsa; fahiş cezai şart hâkim tarafından indirilebilir (TBK m.182)

Sık Yapılan Hatalar

Sözleşmeyi sözlü kurmak. Geçerli olsa bile ispatı zordur; uyuşmazlıkta yazılı metin belirleyicidir.
Boş senet imzalamak. Sonradan doldurulan senette bedelin anlaşmaya aykırı yazıldığının ispatı çok güçtür.
Kefalette azami miktarı yazmamak. Şekil şartı eksikliği sözleşmeyi geçersiz kılar; bu kimi zaman kefilin lehine, kimi zaman alacaklının aleyhine sonuç doğurur.
Ödemeyi açıklamasız yapmak. Hangi borca mahsuben ödendiği belirtilmezse alacaklı dilediği borca mahsup edebilir.

İlgili Dilekçe Örneklerimiz

Süreç Nasıl İşler?

Sözleşme ve Belge İncelemesi Öncelikle mevcut sözleşmeler, yazışmalar ve belgeler hukuki açıdan değerlendirilir; uyuşmazlığın kaynağı ve tarafların hukuki konumları tespit edilir. Bu aşamada olası riskler ve güçlü yönler belirlenir.
İhtarname Karşı tarafın edimini ifa etmemesi veya sözleşmeyi ihlal etmesi durumunda noter kanalıyla resmi ihtarname gönderilir. Bu adım hem hukuki sürecin başladığını tescil eder hem de zamanaşımı ve temerrüt bakımından kritik hukuki sonuçlar doğurur.
Arabuluculuk Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı niteliğindeki arabuluculuk süreci, birçok alacak ve tazminat davasında da başvurulan bir çözüm yoludur. Uzlaşı sağlanması hem zaman hem de maliyet açısından taraflara önemli avantajlar sunar.
Dava Arabuluculuktan sonuç alınamadığında Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemesi'nde alacak, tazminat ya da sözleşmenin iptali davası açılır. Süreç boyunca delil sunumu ve hukuki argümanlar titizlikle yönetilir.

Bu alanda geçen hukuki kavramların açıklamaları için sözlük bölümümüze bakabilirsiniz.

İlgili Kanun Maddeleri

Bu alandaki temel hükümlerin resmî metni ve açıklaması:

Sıkça Sorulan Sorular

Alacak davası açmak için süre ne kadar?

Türk Borçlar Kanunu'na göre genel zamanaşımı süresi alacağın muaccel olduğu günden itibaren 10 yıldır. Ancak ticari nitelikteki alacaklar için bu süre 5 yıla, haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde ise zararın ve failin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıla (her hâlükârda 10 yıla) inmektedir. Kira alacakları için özel 5 yıllık süre uygulanır. Zamanaşımı dolmadan önce ihtarname gönderilmesi veya dava açılması süreyi keser ya da durdurur; bu nedenle vakit kaybetmemek büyük önem taşır.

Alacak davasında zamanaşımı ne kadardır?

Kanunda aksi öngörülmedikçe her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir. Kira bedeli, faiz ve ücret gibi dönemsel edimlerde süre beş yıldır. Haksız fiilden doğan tazminatta zararı ve faili öğrenmeden itibaren iki yıl, her hâlde on yıl uygulanır.

Kefalet hangi hâllerde geçersiz olur?

Kefalet sözleşmesi yazılı yapılmamışsa; kefilin sorumlu olduğu azami miktar, kefalet tarihi ve müteselsil kefalet iradesi kefilin el yazısıyla belirtilmemişse geçersizdir. Evli kişilerde eşin yazılı rızasının bulunmaması da geçersizlik sebebidir.

Cezai şart indirilebilir mi?

Evet. Hâkim, aşırı gördüğü cezai şartı kendiliğinden indirir. İndirim değerlendirmesinde borçlunun ekonomik durumu, borcun ifasındaki menfaat ve kusurun ağırlığı dikkate alınır.

Boş senet imzalarsam ne olur?

Senet sonradan anlaşmaya aykırı doldurulursa bunu ispat yükü, kural olarak senedi imzalayana düşer ve yazılı delil aranır. Bu nedenle tutar, tarih ve lehtar bilgileri boş bırakılarak senet imzalanması ciddi risk taşır.

Senet ödenmezse ne yapabilirim?

Vadesinde ödenmeyen bono veya çek için izlenecek yol, belgenin kambiyo senedi niteliğine ve kanuni başvuru sürelerinin korunup korunmadığına göre belirlenir. Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda ödeme emrinde borçluya borcu ödemesi için 10 gün; borca veya imzaya itiraz ile kanunda belirtilen şikâyetler için tebliğden itibaren 5 gün süre verilir. Genel haciz yoluyla ilamsız takipte ise borca itiraz süresi 7 gündür. Protesto ve müracaat hakları senet türüne, vadeye ve sorumlu kişinin sıfatına göre ayrıca değerlendirilmelidir.

Kefil olduğum borçtan nasıl kurtulurum?

Türk Borçlar Kanunu'na göre kefalet sözleşmesinin geçerli olabilmesi için noter onaylı yazılı şekil şartı, kefilin eşinin rızası ve azami kefalet miktarının belirlenmesi gerekmektedir. Bu koşullar sağlanmamışsa kefaletin geçersizliği ileri sürülebilir. Geçerli bir kefalet söz konusuysa; asıl borçlunun ödeme güçsüzlüğünün ispat edilmesi, alacaklının temerrüde düşürülmesi ya da kefalet süresinin dolmuş olması gibi hallerde kefaletten kurtulmak mümkündür. Gerçek kişilerin ticari işletmeler lehine verdikleri kefaletler ise TBK hükümleri çerçevesinde ek güvencelere tabidir.