İş hukuku, işçi ile işveren arasındaki hukuki ilişkileri düzenleyen, çalışma hayatının temel güvencesini oluşturan bir hukuk dalıdır. 4857 sayılı İş Kanunu başta olmak üzere Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu ile ilgili yönetmelikler bu alanın temel hukuki kaynaklarını oluşturur. İş uyuşmazlıklarında erken hukuki destek almak, hak kayıplarının önlenmesi açısından kritik önem taşır.
Çalışanlar; kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai ücreti, yıllık izin alacağı gibi pek çok konuda hukuki güvenceye sahiptir. Ancak bu hakların hayata geçirilmesi çoğu zaman özen ve teknik bilgi gerektiren bir süreç içerir. İşverenlerin iş akdini feshederken iş kanununa aykırı davranması, çalışanlara karşı mobbing uygulaması veya iş güvencesi hükümlerini ihlal etmesi halinde işçinin iş mahkemesinde hak araması mümkündür.
Sapanca ve Sakarya'da iş hukuku avukatı olarak; işçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıkları çözmek, hak kayıplarını önlemek ve zorunlu arabuluculuk ile yargı süreçlerinde müvekkillerimizi temsil etmek için çalışıyoruz. İlk değerlendirme görüşmesinde dosyanızın güçlü ve zayıf yönlerini açıkça paylaşarak en doğru hukuki stratejiyi birlikte belirliyoruz.
Hangi Davalara Bakıyoruz?
- Kıdem ve ihbar tazminatı davaları
- Haksız fesih ve işe iade davaları
- Fazla mesai, yıllık izin ve ücret alacağı
- İş kazası tazminat davaları
- Mobbing (psikolojik taciz) davaları
- SGK prim uyuşmazlıkları
- Toplu iş sözleşmesi anlaşmazlıkları
- Alt işveren (taşeron) işçi hakları
- İş güvencesi ihlalleri
- Sendikal haklar ve grev uyuşmazlıkları
Süreler ve Zamanaşımı
İş hukukunda hak kaybının en sık sebebi, hakkın kendisinin tartışmalı olması değil süresinde kullanılmamasıdır. Aşağıdaki tablo, uygulamada en çok karşılaşılan süreleri bir arada gösterir.
| Konu | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| İşe iade — arabulucuya başvuru | Fesih bildiriminin tebliğinden itibaren 1 ay | İş K. m.20 |
| İşe iade — dava açma | Arabuluculuk son tutanağından itibaren 2 hafta | İş K. m.20 |
| Kıdem ve ihbar tazminatı zamanaşımı | 5 yıl | İş K. Ek m.3 |
| Ücret, fazla mesai, yıllık izin alacağı | 5 yıl | TBK m.147 |
| Haklı nedenle derhal fesih hakkı | Öğrenmeden itibaren 6 iş günü, her hâlde 1 yıl | İş K. m.26 |
| İş kazasının SGK'ya bildirimi | 3 iş günü | 5510 s. K. m.13 |
İhbar süreleri
Belirsiz süreli iş sözleşmesini fesheden taraf, karşı tarafa kıdeme bağlı bir bildirim süresi tanımak zorundadır. Süreye uymayan taraf, o süreye ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder (İş K. m.17).
| Kıdem | İhbar süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta |
| 1,5 – 3 yıl | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Tutarı kendiniz görmek isterseniz kıdem ve ihbar tazminatı hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Dava Açmadan Önce: Zorunlu Arabuluculuk
İşçi veya işveren alacağı ile tazminatından ve işe iade talebinden doğan uyuşmazlıklarda arabulucuya başvurmuş olmak dava şartıdır (7036 s. İş Mahkemeleri Kanunu m.3). Arabuluculuk aşaması tamamlanmadan açılan dava, esasa girilmeden usulden reddedilir.
Bunun önemli bir istisnası vardır: iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlara ilişkin rücu davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır; doğrudan dava açılabilir.
Hangi Mahkeme Yetkili?
İş uyuşmazlıklarında görevli mahkeme İş Mahkemesidir. Yetkili mahkeme ise davalının dava tarihindeki yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesidir ve bu yetki kesindir; sözleşmeyle değiştirilemez. Sakarya'da çalışan bir işçi için bu genellikle Sakarya İş Mahkemeleridir — işverenin merkezi başka bir ilde olsa dahi.
Fazla Çalışma Nasıl Hesaplanır?
Haftalık çalışma süresi kural olarak 45 saattir. Bu süreyi aşan çalışma fazla çalışma sayılır ve normal saat ücretinin %50 fazlasıyla ödenir (İş K. m.41). Sözleşmeyle haftalık çalışma süresi 45 saatin altında kararlaştırılmışsa, 45 saate kadar yapılan çalışma fazla sürelerle çalışmadır ve %25 zamlıdır. Fazla çalışma süresi yılda 270 saati aşamaz.
Uygulamada asıl sorun hesaplama değil ispattır. Puantaj kaydı, giriş-çıkış kayıtları, mesai çizelgeleri ve tanık beyanı bu noktada belirleyici olur.
Yıllık İzin Süreleri
| Kıdem | İzin süresi |
|---|---|
| 1 – 5 yıl | 14 gün |
| 5 – 15 yıl | 20 gün |
| 15 yıl ve üzeri | 26 gün |
18 yaşından küçük ve 50 yaşından büyük işçiler için yıllık izin süresi kıdemden bağımsız olarak en az 20 gündür. Kullanılmayan izin, iş sözleşmesi sona erdiğinde son ücret üzerinden ödenir.
Sık Yapılan Hatalar
- İstifa dilekçesi imzalamak. İşveren fesih yerine istifa imzalatırsa kıdem ve ihbar tazminatı hakkı tartışmalı hâle gelir. Baskı altında imzalanan istifanın geçersizliği ileri sürülebilir ancak ispatı zordur.
- İbranameyi okumadan imzalamak. Geçerli bir ibraname alacak hakkını sona erdirebilir. İbranamenin geçerliliği sıkı şekil şartlarına bağlıdır; fesihten itibaren bir ay geçmeden düzenlenen ibraname geçersizdir.
- Bir aylık arabuluculuk süresini kaçırmak. İşe iade talebinde bu süre hak düşürücüdür; kaçırıldığında dava hakkı tümüyle ortadan kalkar.
- Fazla mesaiyi kayıtsız çalışmak. Mesai kaydı tutulmayan işyerinde ispat yükü zorlaşır.
- Elden ödeme alıp bordroyu düşük imzalamak. Tazminat ve alacaklar bordrodaki ücret üzerinden hesaplanır; gerçek ücretin ispatı ayrı bir uyuşmazlık konusu hâline gelir.
İlgili Dilekçe Örneklerimiz
- Kıdem tazminatı talep dilekçesi
- Haklı nedenle fesih bildirimi
- Mobbing şikâyet dilekçesi
- İş kazası tazminat dilekçesi
- İş kazası bildirim dilekçesi
Süreç Nasıl İşler?
-
Ön Görüşme Talebi Dosyanızın genel değerlendirmesi yapılır. İş sözleşmeniz, fesih gerekçesi ve talep edebileceğiniz haklar hakkında ilk hukuki değerlendirme paylaşılır.
-
Delil Toplama İş sözleşmesi, bordro kayıtları, SGK dökümü ve işverene ait yazışmalar analiz edilir. Davanın güçlendirilmesi için gerekli belgeler sistematik biçimde derlenir.
-
Arabuluculuk veya Dava İş uyuşmazlıklarında dava öncesi zorunlu arabuluculuk aşaması bulunur. Arabuluculukta uzlaşma sağlanamaması durumunda iş mahkemesinde dava açılır ve müvekkil temsil edilir.
-
Sonuç ve Tahsilat Mahkeme kararının kesinleşmesinin ardından, hükmedilen alacakların tahsili için gerekirse ilamlı icra süreci başlatılır.
Bu alanda geçen hukuki kavramların açıklamaları için sözlük bölümümüze bakabilirsiniz.
İlgili Kanun Maddeleri
Bu alandaki temel hükümlerin resmî metni ve açıklaması:
- İş Kanunu 17. Madde — Süreli Fesih ve İhbar Süreleri
- İş Kanunu 18. Madde — Feshin Geçerli Sebebe Dayandırılması
- İş Kanunu 20. Madde — İşe İade Davası ve Süreler
- İş Kanunu 24. Madde — İşçinin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı
- İş Kanunu 25. Madde — İşverenin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı
- İş Kanunu 41. Madde — Fazla Çalışma
- İş Kanunu 53. Madde — Yıllık Ücretli İzin Hakkı