İş Kanunu 41. Maddesi Ne Diyor?
Haftalık kırk beş saati aşan çalışmanın yüzde elli zamlı, sözleşmeyle daha az çalışma kararlaştırılmışsa kırk beş saate kadarki kısmın yüzde yirmi beş zamlı ödeneceğini düzenler. Yıllık sınır 270 saattir.
Madde Metni
İş Kanunu (Kanun No. 4857) — 41. madde
Ülkenin genel yararları yahut işin niteliği veya üretimin artırılması gibi nedenlerle fazla çalışma yapılabilir. Fazla çalışma, Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde, haftalık kırkbeş saati aşan çalışmalardır. 63 üncü madde hükmüne göre denkleştirme esasının uygulandığı hallerde, işçinin haftalık ortalama çalışma süresi, normal haftalık iş süresini aşmamak koşulu ile, bazı haftalarda toplam kırkbeş saati aşsa dahi bu çalışmalar fazla çalışma sayılmaz.
Her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde elli yükseltilmesi suretiyle ödenir.
Haftalık çalışma süresinin sözleşmelerle kırkbeş saatin altında belirlendiği durumlarda yukarıda belirtilen esaslar dahilinde uygulanan ortalama haftalık çalışma süresini aşan ve kırkbeş saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmalardır. Fazla sürelerle çalışmalarda, her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yirmibeş yükseltilmesiyle ödenir.
Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, bu çalışmalar karşılığı zamlı ücret yerine, fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat onbeş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir.
İşçi hak ettiği serbest zamanı altı ay zarfında, çalışma süreleri içinde ve ücretinde bir kesinti olmadan kullanır.
63 üncü maddenin son fıkrasında yazılı sağlık nedenlerine dayanan kısa veya sınırlı süreli işlerde ve 69 uncu maddede belirtilen gece çalışmasında fazla çalışma yapılamaz.
Fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir.
Fazla çalışma süresinin toplamı bir yılda ikiyüzyetmiş saatten fazla olamaz.
(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/4 md.) Bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hâller dışında yer altında maden işlerinde çalışan işçilere fazla çalışma yaptırılamaz.
(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/4 md.) Yer altında maden işlerinde çalışan işçilere, bu Kanunun 42 nci ve 43 üncü maddelerinde sayılan hâllerde haftalık otuz yedi buçuk saati aşan her bir saat fazla çalışma için verilecek ücret, normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarının yüzde yüzden az olmamak üzere arttırılması suretiyle ödenir.[15]
Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışmaların ne şekilde uygulanacağı çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
Uygulamada Ne Anlama Geliyor?
Bu madde, iş hukuku uyuşmazlıklarında sık başvurulan hükümlerden biridir. Maddenin somut olaya nasıl uygulanacağı, olayın kendine özgü koşullarına göre değişir; metin tek başına sonucu belirlemez.
Sürecin bütünü, ilgili diğer hükümler ve dikkat edilmesi gereken süreler için çalışma alanı sayfamıza; metinde geçen kavramların açıklaması için sözlük bölümümüze bakabilirsiniz.
Aynı Kanundan Diğer Maddeler
- İş Kanunu 17. Madde — Süreli Fesih ve İhbar Süreleri
- İş Kanunu 18. Madde — Feshin Geçerli Sebebe Dayandırılması
- İş Kanunu 20. Madde — İşe İade Davası ve Süreler
- İş Kanunu 24. Madde — İşçinin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı
- İş Kanunu 25. Madde — İşverenin Haklı Nedenle Derhal Fesih Hakkı
- İş Kanunu 53. Madde — Yıllık Ücretli İzin Hakkı