Israrlı Takip ve Cinsel Taciz: Yeni Suç ve Koruma Yolları

Sürekli aranmak, takip edilmek, mesajlarla rahatsız edilmek. Uzun süre “suç sayılmıyor” denilen bu davranışlar, 2022'de ayrı bir suç hâline getirildi.

Bu yazıda ısrarlı takip suçunu, cinsel tacizi ve en hızlı koruma yolu olan 6284 sayılı Kanun tedbirlerini anlatıyoruz.

Israrlı Takip Suçu

7406 sayılı Kanun ile 2022 yılında Türk Ceza Kanunu'na eklenen m.123/A, ısrarlı takibi ayrı bir suç olarak düzenledi.

Hüküm şöyledir: ısrarlı bir şekilde; fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile ceza verilir.

Suçun oluşması için:

• Davranışın ısrarlı olması — süreklilik ve tekrar
• Ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi doğurması

gerekir. Tek bir arama ya da mesaj kural olarak bu suçu oluşturmaz.

Nitelikli hâller: suçun çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi, mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olunması, hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi hâllerinde ceza artırılır.

Suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır; nitelikli hâller bakımından ise resen soruşturulur.

Cinsel Taciz

TCK m.105: bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi hakkında, mağdurun şikâyeti üzerine ceza verilir.

Suçun nitelikli hâlleri:

• Kamu görevinin, hizmet ilişkisinin veya aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle
• Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile veya sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından
• Aynı işyerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle
• Posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle
• Teşhir suretiyle

işlenmesi hâlinde ceza artırılır.

Ayrıca bu fiil nedeniyle mağdur; işi bırakmak, okuldan veya ailesinden ayrılmak zorunda kalmış ise verilecek ceza alt sınırdan az olamaz.

Cinsel taciz, fiziksel temas içermeyen cinsel amaçlı davranışları kapsar. Fiziksel temas hâlinde cinsel saldırı (m.102) veya çocukların cinsel istismarı (m.103) suçları gündeme gelir ve bunlar çok daha ağır cezayı gerektirir.

En Hızlı Yol: 6284 Sayılı Kanun

Ceza soruşturması zaman alır. Buna karşılık 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun, çok hızlı koruma sağlar.

Başvuru: kolluk birimlerine, Cumhuriyet başsavcılığına, mülki amire veya aile mahkemesine yapılabilir. Şiddet mağduru dışında, şiddete tanık olan üçüncü kişiler de ihbarda bulunabilir.

Delil şartı yoktur: Kanun m.8/3 açıktır — koruyucu tedbir kararı verilebilmesi için, şiddetin uygulandığı hususunda delil veya belge aranmaz. Beyan yeterlidir.

Bu, hukukumuzdaki en hızlı koruma mekanizmasıdır ve gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri veya mülki amir tarafından da tedbir kararı verilebilir.

Alınabilecek tedbirler (m.5): şiddet tehdidi, hakaret, aşağılama veya küçük düşürmeyi içeren söz ve davranışlarda bulunmaması; müşterek konuttan uzaklaştırılması; korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması; iletişim araçlarıyla veya sair surette rahatsız etmemesi; silahlarını kolluğa teslim etmesi; alkol veya uyuşturucu madde kullanmaması.

Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilir; devam etmesi, değiştirilmesi ya da kaldırılması talep edilebilir.

Zorlama Hapsi ve Elektronik Kelepçe

6284 sayılı Kanun m.13: tedbir kararının gereklerine aykırı hareket edilmesi hâlinde, fiili bir suç oluştursa bile ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur.

Tedbir kararının gereklerine aykırılığın her tekrarında, ihlal edilen tedbirin niteliğine ve aykırılığın ağırlığına göre zorlama hapsinin süresi on beş günden otuz güne kadardır. Ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez.

Zorlama hapsine ilişkin kararlar, Cumhuriyet başsavcılığınca yerine getirilir ve bu kararlar adli sicil kayıtlarına işlenmez.

Ayrıca Kanun, teknik yöntemlerle takip imkânı öngörür: hâkim, tedbir kararının etkinliğini sağlamak amacıyla teknik araç ve yöntemlerle takibe karar verebilir. Uygulamada bu, elektronik kelepçe olarak bilinir.

Bu tedbir, uzaklaştırma kararlarının ihlalini önlemede etkili bir araçtır ve talep edilebilir.

Delil Toplama

Ceza soruşturması bakımından delil önemlidir. Toplanacaklar:

• Arama ve mesaj kayıtları. Kendi telefonunuzdaki kayıtlar; ayrıca operatörden HTS kaydı celbi mahkemeden talep edilebilir.
• Ekran görüntüleri. Tarih ve saat görünecek şekilde.
• Kronolojik günlük. Her olayın tarihi, saati, yeri ve tanıkları. Israrlı takip suçunda süreklilik unsurunu ispatlayan en değerli delildir.
• Kamera kayıtları. İş yeri, apartman ve sokak kameraları; kayıtların silinmemesi için derhâl talep edin.
• Tanıklar. Komşular, iş arkadaşları.
• Kolluk tutanakları. Her olayda kolluğa başvurmak, kayıt zinciri oluşturur.

Üçüncü madde özellikle kritiktir: ısrarlı takipte suçun unsuru süreklilik olduğundan, tek tek olayları tarihleriyle gösteren bir kayıt, dosyanın omurgasını oluşturur.

Şikâyet süresi: şikâyete tabi hâllerde fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır. Süreklilik gösteren fiillerde süre, son fiilden itibaren işler.

Son olarak: hukuka aykırı yolla delil toplamayın. Karşı tarafın telefonuna erişmek ya da konuşmalarını gizlice kaydetmek, delili geçersiz kılar ve aleyhinize suç oluşturabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Israrlı takip suç mu?

Evet. 2022'de TCK m.123/A ile ayrı bir suç olarak düzenlenmiştir; ısrarlı takip veya temas kurma çabasının ciddi huzursuzluk ya da güvenlik endişesi doğurması aranır.

Uzaklaştırma kararı için delil gerekir mi?

Hayır. 6284 sayılı Kanun uyarınca koruyucu tedbir kararı için delil veya belge aranmaz.

Uzaklaştırmayı ihlal ederse ne olur?

Hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsi uygulanır; tekrarında süre artar ve toplamda altı ayı geçemez.

Elektronik kelepçe istenebilir mi?

Evet. Hâkim, tedbir kararının etkinliğini sağlamak amacıyla teknik araç ve yöntemlerle takibe karar verebilir.

Şikâyet süresi ne kadar?

Şikâyete tabi hâllerde fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı ay; süreklilik gösteren fiillerde süre son fiilden itibaren işler.