Tebligat: Usulsüz Tebligat ve Sonuçları

Bir gün icra dosyası öğreniyorsunuz ya da hakkınızda kesinleşmiş bir karar olduğunu duyuyorsunuz — ama size hiçbir şey tebliğ edilmedi.

Tebligat, bütün sürelerin başlangıcıdır. Usulsüz yapılmışsa, süreler işlemez. Bu yazıda tebligatın nasıl yapılması gerektiğini ve usulsüzlük hâlinde ne yapılacağını anlatıyoruz.

Kime Tebliğ Edilir?

7201 sayılı Tebligat Kanunu'na göre tebligat, kural olarak muhatabın kendisine yapılır.

Muhatap adresinde bulunmazsa (m.16), kendisiyle aynı konutta oturan kişilere veya hizmetçilerinden birine yapılabilir.

Ancak burada bir sınır vardır: tebliğ yapılacak kişinin görünüşüne nazaran on sekiz yaşından aşağı olmaması ve bariz bir surette ehliyetsiz bulunmaması gerekir (m.22).

Ayrıca kritik bir kural: kendisine tebligat yapılacak kişi, o davada hasım olarak alakalı ise kendisine tebligat yapılamaz. Yani karşı tarafa teslim edilen tebligat geçersizdir.

Vekil ile takip edilen işlerde tebligat vekile yapılır (m.11). Vekil varken asile yapılan tebligat, kural olarak hukuki sonuç doğurmaz.

Tüzel kişilere tebligat, yetkili temsilcilerine yapılır (m.12-13).

Adreste Bulunmama: 21. Madde

En çok tartışma yaratan hüküm budur.

Tebligat Kanunu m.21/1: kendisine tebligat yapılacak kimse veya kendisine tebligat yapılabilecek kişilerden hiçbiri gösterilen adreste bulunmaz veya tebellüğden imtina ederse, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza mukabilinde teslim eder ve tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırmakla beraber, adreste bulunmama hâlinde tebliğ olunacak şahsa keyfiyetin haber verilmesini de mümkün oldukça en yakın komşularından birine, varsa yönetici veya kapıcıya da bildirir.

Bu hâlde ihbarnamenin kapıya yapıştırıldığı tarih, tebliğ tarihi sayılır.

M.21/2: Adres kayıt sistemindeki yerleşim yeri adresine yapılan tebligatlarda, muhatap o adreste hiç oturmamış veya o adresten sürekli olarak ayrılmış olsa dahi, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza karşılığında teslim eder ve aynı işlemleri yapar. Bu hâlde de kapıya yapıştırma tarihi tebliğ tarihi sayılır.

Bu ikinci fıkra çok önemlidir: MERNİS adresinde artık oturmasanız bile tebligat geçerli sayılır. Bu nedenle adres değişikliğinin nüfus müdürlüğüne bildirilmesi hayati önemdedir.

Elektronik Tebligat

Tebligat Kanunu m.7/a, elektronik tebligatı düzenler.

Kanunda sayılan kişi ve kurumlara tebligatın elektronik yolla yapılması zorunludur. Bu kapsamda başlıcaları: kamu kurumları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, avukatlar, noterler, arabulucular ve bilirkişiler ile anonim, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler.

Elektronik yolla tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Bu kural pratikte çok önemlidir: e-tebligatı okumasanız bile beşinci günün sonunda tebliğ edilmiş sayılır ve süreler işlemeye başlar.

Bu nedenle UETS hesabının düzenli kontrol edilmesi ve bildirim ayarlarının açık tutulması gerekir.

Usulsüz Tebligat

Tebligat Kanunu m.32: tebliğ usulüne aykırı yapılmış olsa bile, muhatabı tebliğe muttali olmuş ise muteber sayılır.

Ancak devamı kritiktir: muhatabın beyan ettiği tarih, tebliğ tarihi addolunur.

Yani usulsüz tebligat tümüyle yok sayılmaz; ama süreler, tebliğ evrakındaki tarihten değil, muhatabın öğrendiğini beyan ettiği tarihten işlemeye başlar.

Ayrıca m.32'ye göre tebliğin usulüne aykırı yapıldığının iddiası hâlinde, öğrenme tarihinin de iddia ve ispatı gerekir.

Usulsüzlük gerekçeleri:

• Tebliğ mazbatasında kapıya yapıştırma ve komşuya haber verme işlemlerinin gösterilmemesi
• Muhtara teslim edildiğinin belgelenmemesi
• Tebellüğ edenin yaşı ve ehliyeti konusunda şerh bulunmaması
• Tebellüğ edenin hasım taraf olması
• Vekil varken asile tebligat yapılması
• Adres araştırması yapılmadan doğrudan ilanen tebligata gidilmesi

Bu nedenle tebliğ mazbatasının bir örneğini temin edip şerhleri okumak, itirazın temelini oluşturur.

Ne Yapılmalı?

Usulsüz tebligat tespit edildiğinde izlenecek yol, dosyanın türüne göre değişir:

• İcra dosyasında: icra mahkemesine şikâyet yoluyla başvurulur ve tebligatın usulsüzlüğü ile öğrenme tarihinin tespiti istenir. Ayrıca ödeme emrine itiraz için gecikmiş itiraz (İİK m.65) yolu değerlendirilir.
• Hukuk davasında: öğrenme tarihi bildirilerek eski hâle getirme (HMK m.95 vd.) talep edilebilir; süre, engelin ortadan kalkmasından itibaren iki haftadır.
• Kesinleşmiş kararlarda: tebligat usulsüzlüğü, kanun yolu süresinin başlamamış olduğu anlamına gelir; istinaf veya temyiz süresinin öğrenme tarihinden işlediği ileri sürülür.

Her hâlde ilk adım aynıdır: dosyayı ve tebliğ mazbatalarını incelemek. UYAP üzerinden dosya sorgulaması yapılabilir.

Önleyici tedbir olarak: adres değişikliğini nüfus müdürlüğüne bildirin, e-tebligat hesabınızı düzenli kontrol edin ve uzun süre adresinizde bulunmayacaksanız yakınlarınızı bilgilendirin.

Sıkça Sorulan Sorular

Tebligatı komşum aldı, geçerli mi?

Aynı konutta oturanlara ve hizmetçilere tebligat yapılabilir; komşuya ise ancak kanunun öngördüğü hâllerde haber verme amacıyla bildirim yapılır. Tebellüğ edenin on sekiz yaşından küçük veya bariz ehliyetsiz olmaması gerekir.

Adreste bulunmazsam ne olur?

Evrak muhtara veya kolluğa teslim edilir, ihbarname kapıya yapıştırılır ve komşuya haber verilir. Kapıya yapıştırma tarihi tebliğ tarihi sayılır.

E-tebligatı okumazsam süre işler mi?

Evet. Elektronik tebligat, elektronik adrese ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır.

Usulsüz tebligatta süre ne zaman başlar?

Muhatap tebliğe muttali olmuşsa tebligat geçerli sayılır ancak beyan ettiği öğrenme tarihi, tebliğ tarihi kabul edilir.

Ne yapmalıyım?

Tebliğ mazbatasını inceleyin. İcra dosyasında icra mahkemesine şikâyet, hukuk davasında eski hâle getirme talebi yolları değerlendirilir.