İnternette Hakkınızdaki İçerik: Kaldırma ve Unutulma Hakkı

Hakkınızda gerçek dışı bir içerik yayımlandı, bir forum yorumunda hedef gösterildiniz ya da yıllar önceki bir haber hâlâ adınızın ilk arama sonucu.

5651 sayılı Kanun ve unutulma hakkı bu durumlar için ayrı yollar tanıyor. Bu yazıda hangisinin hangi durumda kullanılacağını anlatıyoruz.

Kişilik Hakkı İhlalinde Hızlı Yol

5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi, internet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tüzel kişiler ile kurum ve kuruluşlara iki seçenek tanır:

• İçerik sağlayıcısına, buna ulaşamıyorsa yer sağlayıcısına başvurarak içeriğin yayından çıkarılmasını isteme
• Doğrudan sulh ceza hâkimliğine başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini isteme

Bu iki yol arasında sıra şartı yoktur; doğrudan hâkimliğe gidilebilir.

Hâkim en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karar verir. Bu, hukukumuzdaki en hızlı yargısal korumalardan biridir.

Erişimin engellenmesi kararı, ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım, bölüm ile ilgili olarak (URL vb. şeklinde) içeriğe erişimin engellenmesi yöntemiyle verilir. Yani sitenin tamamı değil, ilgili içerik engellenir.

Karar doğrudan Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilir ve dört saat içinde yerine getirilir.

Başvuru Nasıl Yapılır?

Sulh ceza hâkimliğine yapılacak başvuruda bulunması gerekenler:

• İçeriğin tam adresi (URL). Her bir içerik için ayrı ayrı. Genel site adresi yeterli değildir.
• Ekran görüntüleri. Tarih ve saat görünecek şekilde; mümkünse noter tespiti ya da e-tespit hizmetiyle.
• İhlalin açıklanması. İçeriğin hangi kişilik hakkını nasıl ihlal ettiği.
• Kimlik ve iletişim bilgileri.

Karara karşı itiraz yolu açıktır ve içerik sahibi de itiraz edebilir.

Önemli bir nokta: erişimin engellenmesi kararı verilmesi, içeriğin hukuka aykırı olduğunun kesin tespiti anlamına gelmez; bu, hızlı ve geçici nitelikte bir korumadır.

Unutulma Hakkı

Erişim engelinden farklı bir kurum daha vardır: unutulma hakkı. Burada içerik hukuka aykırı olmayabilir — geçmişte doğru yayımlanmış bir haber olabilir — ancak güncelliğini yitirmiştir ve kişinin bugünkü yaşamını orantısız biçimde etkilemektedir.

Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararlarında bu hak tanınmıştır. Değerlendirmede gözetilen ölçütler: içeriğin güncelliği, kamu yararı ve toplumsal ilgi devam ediyor mu, kişinin kamusal figür olup olmadığı, içeriğin niteliği ve kişi üzerindeki etkisi.

Uygulamada unutulma hakkı iki biçimde kullanılır: içeriğin tümüyle kaldırılması ya da arama motoru sonuçlarından çıkarılması. İkincisi daha sık kabul görür: haber arşivde kalır ancak adınız arandığında sonuçlarda çıkmaz.

Ayrıca Kişisel Verileri Koruma Kurulu, arama motorlarında ad-soyad ile yapılan aramalarda çıkan sonuçların indeksten çıkarılması taleplerini değerlendirmektedir. Bu yol için önce arama motoruna başvuru yapılır, sonuç alınamazsa Kurula şikâyet edilir.

Cevap ve Düzeltme Hakkı

Bir üçüncü yol daha vardır: içeriğin kaldırılmasını değil, kendi cevabınızın yayımlanmasını istemek.

5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi kapsamında, ihlalin gerçekleştiği yayına ilişkin olarak içerik sağlayıcıya başvurulabilir. Basılı ve süreli yayınlar bakımından ise 5187 sayılı Basın Kanunu'nun 14. maddesi düzeltme ve cevap hakkını düzenler.

Bu yol özellikle haber içerikleri için işlevseldir: haberin kaldırılması kamu yararı gerekçesiyle reddedilebilirken, cevabınızın aynı yerde yayımlanması hakkaniyete daha uygun bulunabilir.

Ceza ve Tazminat

İçerik aynı zamanda suç oluşturabilir: hakaret (TCK m.125), iftira (m.267), özel hayatın gizliliğini ihlal (m.134), kişisel verilerin hukuka aykırı yayılması (m.136), tehdit (m.106).

Hakaret suçu şikâyete tabidir ve süresi, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır.

Ayrıca kişilik haklarının ihlali nedeniyle manevi tazminat davası açılabilir (TMK m.24-25, TBK m.58). Bu dava, erişim engeli ve ceza sürecinden bağımsızdır ve birlikte yürütülebilir.

Fail anonim ise, savcılık aracılığıyla IP kayıtlarının tespiti istenir. Ancak platformların veri saklama süreleri sınırlıdır — bu da hızlı hareket etmenin bir başka nedenidir.

Sıkça Sorulan Sorular

İnternetten hakkımdaki içerik nasıl kaldırılır?

İçerik veya yer sağlayıcısına başvurabilir ya da doğrudan sulh ceza hâkimliğinden erişimin engellenmesini isteyebilirsiniz. Sıra şartı yoktur.

Karar ne kadar sürede verilir?

Hâkim en geç yirmi dört saat içinde duruşma yapmaksızın karar verir; karar Erişim Sağlayıcıları Birliğine gönderilir ve dört saat içinde yerine getirilir.

Sitenin tamamı mı engellenir?

Hayır. Karar, ihlalin gerçekleştiği yayın, kısım veya bölümle ilgili olarak URL bazında verilir.

Unutulma hakkı nedir?

Hukuka aykırı olmasa da güncelliğini yitirmiş ve kişiyi orantısız etkileyen içeriğin kaldırılması ya da arama sonuçlarından çıkarılmasıdır. Güncellik, kamu yararı ve kişinin kamusal figür olup olmadığı gözetilir.

Ayrıca tazminat isteyebilir miyim?

Evet. Kişilik haklarının ihlali nedeniyle manevi tazminat davası, erişim engeli ve ceza sürecinden bağımsız olarak açılabilir.