Kısmi Dava, Islah ve Talep Artırımı

İşçilik alacağı, tazminat ya da mal rejimi davasında talep tutarı baştan bilinemez; bilirkişi raporundan sonra netleşir. Peki dilekçeye hangi tutar yazılır?

Bu sorunun cevabı 31 Temmuz 2026'da değişti. Bu yazıda yeni düzeni ve geçiş kurallarını anlatıyoruz.

Önemli Değişiklik: 7589 Sayılı Kanun

Uzun yıllar boyunca, tutarı baştan belirlenemeyen alacaklar için belirsiz alacak davası (HMK m.107) kullanılıyordu.

7589 sayılı Kanun (Resmî Gazete: 31.07.2026) ile HMK m.107 yürürlükten kaldırılmıştır. Belirsiz alacak davası artık açılamamaktadır.

Aynı Kanunla HMK m.109'a eklenen dördüncü fıkra ile kısmi davada talep artırımı imkânı getirilmiştir.

Buna göre davacı, kısmi davada, tahkikat sona erinceye kadar bir defaya mahsus olmak üzere talebini artırabilir. Bu artırım için ıslah hükümleri uygulanmaz ve karşı tarafın rızası aranmaz.

En önemlisi: bu hâlde artırılan kısım bakımından da zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır.

Bu son kural, belirsiz alacak davasının sağladığı temel avantajı korumaktadır.

Geçiş kuralı: Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış belirsiz alacak davaları, açıldıkları tarihteki hükümlere göre sonuçlandırılır. Bu nedenle derdest dosyalarda eski hükümler uygulanmaya devam eder.

Kısmi Dava

HMK m.109/1: talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir.

Kısmi davada, alacağın yalnızca bir bölümü talep edilir ve fazlaya ilişkin haklar saklı tutulur.

Bu, iki amaca hizmet eder:

• Harç yükünü azaltmak. Harç, talep edilen tutar üzerinden alınır.
• Sonucu görmek. Bilirkişi raporundan sonra talebin gerçek boyutu netleşir.

Dilekçede mutlaka yazılması gereken ifade: “fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla”. Bu ifade olmadan açılan davada, sonradan artırım tartışmalı hâle gelir.

Yeni düzenlemeyle birlikte, kısmi davada tahkikat sona erinceye kadar bir defaya mahsus talep artırımı yapılabilmektedir. Bu, bilirkişi raporundan sonra talebin gerçek tutara çıkarılmasını sağlar.

Islah

Islah, ayrı ve daha geniş bir kurumdur.

HMK m.176: taraflardan her biri, yapmış olduğu usul işlemlerini kısmen veya tamamen ıslah edebilir. Aynı davada, taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir.

HMK m.177: ıslah, tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir.

Islahla yapılabilecekler: dava konusunu değiştirmek, talep sonucunu artırmak, dayanılan vakıaları düzeltmek, taraf değişikliğine ilişkin sınırlı hâller.

HMK m.179: ıslah, bunu yapan tarafın teşmil edeceği noktadan itibaren, bütün usul işlemlerinin yapılmamış sayılması sonucunu doğurur.

Islah ile talep artırımı arasındaki kritik fark: ıslahla yapılan artırımda, karşı taraf zamanaşımı def'inde bulunabilir ve ıslah tarihine kadar zamanaşımına uğrayan kısım için talep reddedilir.

Buna karşılık HMK m.109/4 kapsamındaki talep artırımında zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. Bu, yeni düzenlemenin en önemli avantajıdır.

Hangisi Ne Zaman?

Pratik karar rehberi:

• Alacak bölünebilir ve tutarı baştan bilinemiyorsa: kısmi dava açın, fazlaya ilişkin hakları saklı tutun ve rapordan sonra HMK m.109/4 kapsamında talebi artırın.
• Talep sonucu dışında bir değişiklik gerekiyorsa (dava sebebi, vakıalar, talep türü): ıslah yoluna başvurun.
• Talebi ikinci kez artırmanız gerekiyorsa: m.109/4 bir defaya mahsustur; bu durumda ıslah kullanılabilir ancak zamanaşımı riski doğar.
• Zamanaşımı riski yüksekse: mümkün olduğunca m.109/4 imkânını kullanın; ıslahta zamanaşımı def'i ileri sürülebilir.

Ayrıca bir başka imkân daha vardır: HMK m.141 uyarınca taraflar, ön inceleme aşamasının tamamlanmasına kadar ve karşı tarafın açık muvafakati ile iddia veya savunmalarını genişletebilir yahut değiştirebilir. Ön inceleme duruşmasına taraflardan biri mazeretsiz gelmezse, gelen taraf diğerinin muvafakati aranmaksızın iddia veya savunmasını genişletebilir yahut değiştirebilir.

İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı, ıslah ve karşı tarafın açık muvafakati hâlleri saklıdır.

Uygulamada Dikkat Edilecekler

• “Fazlaya ilişkin haklar saklıdır” ifadesini yazın. Bu, kısmi davanın olmazsa olmazıdır.
• Faiz talebini de artırın. Talep artırımı dilekçesinde, artırılan tutar için de faiz istendiğini açıkça belirtin; aksi hâlde artırılan kısım faizsiz kalır.
• Harcı yatırın. Talep artırımında ek harç ödenir; süresinde yatırılmazsa artırım geçersiz sayılabilir.
• Tahkikat bitmeden yapın. Hem talep artırımı hem ıslah, tahkikat sona erinceye kadar mümkündür.
• Islah bir kezdir. HMK m.176 uyarınca aynı davada taraflar ancak bir kez ıslah yoluna başvurabilir; bu hakkı erken tüketmeyin.
• Derdest dosyalarda eski hükümler. 31.07.2026'dan önce açılmış belirsiz alacak davaları, açıldıkları tarihteki hükümlere göre sonuçlandırılır.

Son olarak: bilirkişi raporu tebliğ edildiğinde takvimi işaretleyin. Hem rapora itiraz hem talep artırımı için süreler işlemeye başlar ve bunlar birlikte yönetilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Belirsiz alacak davası açabilir miyim?

Hayır. HMK m.107, 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır. Yerine kısmi davada talep artırımı öngörülmüştür.

Talep artırımı kaç kez yapılabilir?

HMK m.109/4 uyarınca tahkikat sona erinceye kadar bir defaya mahsus olmak üzere.

Talep artırımında zamanaşımı sorunu olur mu?

Hayır. Bu hâlde artırılan kısım bakımından da zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır.

Islah ile talep artırımı farkı nedir?

Islah daha geniştir ve usul işlemlerini kapsar ancak zamanaşımı def'ine açıktır. Talep artırımında zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır ve karşı tarafın rızası aranmaz.

Devam eden davam ne olacak?

31.07.2026'dan önce açılmış belirsiz alacak davaları, açıldıkları tarihteki hükümlere göre sonuçlandırılır.