Vekaletname ve Avukatlık Ücreti: Bilinmesi Gerekenler

Avukatla çalışmaya başlarken iki konu netleştirilmelidir: vekaletnamenin kapsamı ve ücret.

Bu yazıda vekaletname türlerini, özel yetki gerektiren işleri, ücretin nasıl belirlendiğini ve karşı taraf vekâlet ücretinin kime ait olduğunu anlatıyoruz.

Vekaletname Nasıl Çıkarılır?

Vekaletname noterde düzenlenir. Gerekli olan: kimlik belgesi ve avukatın adı, soyadı ile baro sicil bilgileri.

Vekaletname türleri:

• Genel dava vekaletnamesi. Dava takibi için verilen genel yetkileri kapsar.
• Özel yetkili vekaletname. Kanunen özel yetki gerektiren işlemler için ayrıca yetki içerir.
• Boşanma vekaletnamesi. Fotoğraflı olarak düzenlenir.

Yurt dışındaysanız vekaletname, Türkiye Cumhuriyeti konsolosluklarından düzenlenebilir.

Vekaletnameyi düzenletirken avukatınızdan hangi yetkilerin gerektiğini yazılı olarak isteyin; eksik yetki, sonradan yeni vekaletname çıkarma zorunluluğu doğurur ve süreci geciktirir.

Özel Yetki Gerektiren İşler

HMK m.74 açıktır: açıkça yetki verilmemiş ise vekil, aşağıdaki işlemleri yapamaz:

• Sulh olma, hâkimi reddetme
• Davanın tamamen ıslahı
• Yemin teklif etme, yemini kabul, iade veya reddetme
• Başkasını tevkil etme
• Haczi kaldırma
• Müvekkilinin iflasını isteme, tahkim ve hakem sözleşmesi yapma
• Konkordato veya sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılması teklifinde bulunma ve bunlara muvafakat verme
• Alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma
• Davadan veya kanun yollarından feragat
• Davayı kabul
• Kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açma ve takip etme

Uygulamada en sık atlanan yetkiler: arabuluculuğa başvurma, sulh olma ve ıslah. Bu yetkiler bulunmayan vekaletname ile arabuluculuk sürecine katılım sorun yaratır.

Ayrıca taşınmaz satışı, şirket kuruluşu ve bazı idari işlemler için de özel yetki aranır.

Avukatlık Ücreti

1136 sayılı Avukatlık Kanunu m.163 vd. avukatlık sözleşmesini düzenler.

Sözleşme serbestisi: avukatlık sözleşmesi serbestçe düzenlenir; ancak kanunda sınırlar vardır.

Alt sınır: Avukatlık Kanunu m.164 uyarınca avukatlık ücreti, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinde belirlenen tutarın altında olamaz. Tarife, Türkiye Barolar Birliği tarafından hazırlanır ve her yıl yayımlanır.

Üst sınır: dava konusu para dışında bir değer taşıyorsa avukatlık ücreti serbestçe belirlenir. Ancak dava konusu değerin yüzde yirmi beşini aşamaz.

Yasak: aynı madde uyarınca, dava konusu şeyin bir kısmının aynen avukata ait olacağı kararlaştırılamaz — yani taşınmazın bir bölümünün ücret olarak verilmesi geçersizdir.

Sözleşmede yazılması gerekenler: iş tanımı, ücret ve ödeme takvimi, masrafların kime ait olduğu, kanun yollarının kapsama dâhil olup olmadığı, azil ve istifa hâlinde ücretin durumu.

Masraflar (harç, gider avansı, bilirkişi ücreti, tebligat) kural olarak ücretten ayrıdır ve müvekkile aittir; bu husus sözleşmede netleştirilmelidir.

Karşı Taraf Vekâlet Ücreti

Bu, en çok karıştırılan konudur.

Dava sonunda mahkeme, haklı çıkan taraf lehine vekâlet ücretine hükmeder ve bu ücret karşı taraftan tahsil edilir.

Avukatlık Kanunu m.164/son: dava sonunda, kararla tarifeye dayanılarak karşı tarafa yüklenecek vekâlet ücreti avukata aittir. Bu ücret, iş sahibinin borcu nedeniyle takas ve mahsup edilemez, haczedilemez.

Yani karşı taraftan alınan vekâlet ücreti, müvekkile değil avukata aittir ve müvekkilin avukata ödediği ücretten mahsup edilmez — aksi sözleşmede kararlaştırılmadıkça.

Bu husus, sözleşme yapılırken netleştirilmelidir; uygulamada en sık yaşanan yanlış anlaşılma budur.

Ayrıca davanın kaybedilmesi hâlinde, karşı taraf lehine hükmedilen vekâlet ücreti müvekkile aittir ve ödenmesi gerekir. Bu, dava riski değerlendirilirken hesaba katılmalıdır.

Azil ve İstifa

Azil: müvekkil, avukatını her zaman azledebilir. Ancak Avukatlık Kanunu m.174/2: avukatın azli hâlinde ücretin tamamı verilir. Şu kadar ki, avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmiş ise ücretin ödenmesi gerekmez.

İstifa: avukat da işi bırakabilir. Aynı madde uyarınca, avukatın haklı bir sebeple işi bırakması hâlinde ücretin tamamına hak kazanır.

Avukatlık Kanunu m.41: iş sahibi tarafından sözleşmenin feshi veya avukatın istifası hâlinde, avukatın görevi, azil veya istifanın tebliğinden itibaren on beş gün daha devam eder; bu süre içinde iş sahibinin zararının önlenmesi için gerekli işlemler yapılır.

Bu süre önemlidir: azil veya istifa hâlinde dosyanın takipsiz kalmaması için yeni vekil tayin edilmelidir.

Uyuşmazlık hâlinde: avukatla müvekkil arasındaki ücret uyuşmazlıklarında baroya başvurulabilir; ayrıca genel mahkemelerde dava açılabilir. Avukatlık Kanunu m.164 uyarınca avukatlık ücret alacağından doğan davalar için özel düzenlemeler bulunmaktadır.

Ayrıca avukatın mesleki kusurundan doğan zararlar için tazminat davası açılabilir ve disiplin şikâyetinde bulunulabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Vekaletname nasıl çıkarılır?

Noterde düzenlenir; kimlik ve avukatın ad, soyad ile baro sicil bilgileri gerekir. Boşanma vekaletnamesi fotoğraflı olarak düzenlenir.

Hangi işler için özel yetki gerekir?

Sulh olma, davanın tamamen ıslahı, yemin işlemleri, feragat, davayı kabul, haczi kaldırma, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvurma ve kişiye sıkı sıkıya bağlı haklara ilişkin davalar.

Avukatlık ücreti nasıl belirlenir?

Serbestçe kararlaştırılır ancak Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin altında olamaz ve dava konusu değerin yüzde yirmi beşini aşamaz.

Karşı taraftan alınan vekâlet ücreti kime ait?

Kanun gereği avukata aittir; müvekkilin borcu nedeniyle takas, mahsup ve haczedilemez.

Avukatımı azledersem ücret öder miyim?

Azil hâlinde ücretin tamamı ödenir. Ancak avukat kusur veya ihmalinden dolayı azledilmişse ücret ödenmez.