İtirazın İptali Davası ve İcra İnkâr Tazminatı

İcra takibi başlattınız, borçlu süresinde itiraz etti ve takip durdu. Şimdi ne olacak?

İcra ve İflas Kanunu iki yol tanıyor: itirazın iptali davası ve itirazın kaldırılması. Hangisinin seçileceği, elinizdeki belgeye bağlı — ve seçim, sonucu doğrudan etkiliyor.

İtirazın İptali Davası (İİK m.67)

Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıl içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.

Bu süre hak düşürücüdür. Bir yıl geçtikten sonra itirazın iptali davası açılamaz; alacaklı yalnızca genel hükümlere göre alacak davası açabilir ve o takdirde mevcut takip düşmüş olur.

Dava, genel mahkemelerde ve genel hükümlere göre görülür. Her türlü delil ileri sürülebilir; tanık dinletilebilir.

Bu, itirazın iptali davasının en önemli avantajıdır: elinizde yazılı belge olmasa bile alacağınızı ispat edebilirsiniz.

Dava kabul edilirse itiraz iptal edilir ve duran takip kaldığı yerden devam eder; yeniden takip başlatmak gerekmez.

İtirazın Kaldırılması (İİK m.68)

Alternatif yol, icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını istemektir. Ancak bu yol, belirli belgelere bağlıdır.

İİK m.68: talebine itiraz edilen alacaklının takibi, imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren bir senede yahut resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dâhilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye müstenit ise, alacaklı itirazın kaldırılmasını isteyebilir.

Ayrıca m.68/a, borçlunun imzasını inkâr etmesi hâlinde uygulanacak usulü; m.68/b ise kredi kurumlarıyla ilgili belgeler bakımından özel düzenlemeyi içerir.

Bu yolun avantajı hızdır: icra mahkemesi dosya üzerinden ve kısa sürede karar verir.

Dezavantajı ise sınırlı incelemedir: tanık dinlenmez, yalnızca belgeler incelenir. Elinizdeki belge m.68 kapsamına girmiyorsa talep reddedilir.

İtirazın kaldırılması talebinin reddi hâlinde, alacaklı genel hükümlere göre dava açabilir; icra mahkemesi kararı maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz.

İcra İnkâr Tazminatı

İİK m.67/2: bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine tazminata mahkûm edilir.

Tazminat, asıl alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.

Ancak önemli bir koşul vardır: tazminata hükmedilebilmesi için alacağın likit (belirli) olması aranır. Yerleşik uygulamaya göre, tutarı ve dayanağı tartışmalı olan, yargılama gerektiren alacaklar bakımından icra inkâr tazminatına hükmedilmez.

Bu, dava açarken hesaba katılması gereken bir husustur: alacak likit değilse tazminat talebi reddedilebilir.

Aynı risk alacaklı için de vardır: takipte haksız ve kötü niyetli bulunursa, borçlunun talebi üzerine alacaklı aleyhine tazminata hükmedilir.

Tazminat talebi ayrıca ve açıkça ileri sürülmelidir; resen hükmedilmez.

Arabuluculuk ve Hangi Yol Seçilmeli?

Önemli bir usul kuralı: itirazın iptali davası, uyuşmazlığın niteliğine göre dava şartı arabuluculuk kapsamına girebilir. Ticari alacaklar ve işçilik alacakları bakımından dava öncesi arabuluculuğa başvurulması gerekir.

Buna karşılık itirazın kaldırılması bir dava değil, icra mahkemesinden istenen bir taleptir; bu nedenle arabuluculuk şartına tabi değildir.

Seçim yaparken bakılacaklar:

• Elinizde m.68 kapsamında belge var mı? Varsa itirazın kaldırılması daha hızlıdır.
• Tanık dinletmeniz gerekiyor mu? Gerekiyorsa itirazın iptali davası açılmalıdır.
• Alacak likit mi? Likitse icra inkâr tazminatı talep edilebilir.
• Süre ne kadar kaldı? Bir yıllık süre yaklaşıyorsa itirazın iptali davası açılmalıdır.

Son bir uyarı: itirazın kaldırılması talebi reddedilirse geçen süre içinde bir yıllık dava süresi dolabilir. Bu nedenle iki yolun sürelerini birlikte takip etmek gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

İtirazın iptali davası süresi ne kadar?

İtirazın tebliğinden itibaren bir yıl; bu süre hak düşürücüdür.

İtirazın kaldırılması ne zaman istenir?

Takip, imzası ikrar veya noterlikçe onaylı borç ikrarını içeren senede ya da resmî makamlarca usulünce verilmiş makbuz veya belgeye dayanıyorsa.

Hangisi daha hızlı?

İtirazın kaldırılması. İcra mahkemesi dosya üzerinden ve kısa sürede karar verir; ancak tanık dinlenmez, inceleme belgelerle sınırlıdır.

İcra inkâr tazminatı ne kadar?

Asıl alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz. Alacağın likit olması aranır ve talep açıkça ileri sürülmelidir.

Arabuluculuk gerekir mi?

İtirazın iptali davası, uyuşmazlığın niteliğine göre dava şartı arabuluculuk kapsamına girebilir. İtirazın kaldırılması talebi ise bu şarta tabi değildir.