İşsizlik Maaşı: Şartlar, Süre ve Başvuru

İşten çıkarıldınız ve gelirsiz kaldınız. İşsizlik ödeneği bu boşluğu kısmen kapatmak için var — ama herkes yararlanamıyor ve başvurunun kısa bir süresi var.

Bu yazıda kimlerin hak kazandığını, ödeneğin ne kadar süreyle ödendiğini ve hangi çıkış kodlarının hakkı ortadan kaldırdığını anlatıyoruz.

Kimler Yararlanabilir?

4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu üç koşul arar:

• Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmış olmak
• Son üç yıl içinde en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak
• Hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak

Birinci koşul en belirleyicisidir. İstifa eden işçi kural olarak yararlanamaz. Buna karşılık işveren tarafından geçerli nedenle yapılan fesihlerde hak doğar.

Belirli süreli sözleşmenin süre bitiminde sona ermesi de kural olarak hak doğurur.

Hangi Çıkış Kodları Hak Kazandırmaz?

SGK işten ayrılış bildirgesindeki kod belirleyicidir. Hak kazandırmayan başlıca kodlar şunlardır:

• Kod 3 — istifa
• Kod 29 — ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle işverence fesih
• Emeklilik ve benzeri kendi isteğiyle ayrılma kodları

Kod yanlış girilmişse itiraz edilebilir. İşçinin haklı nedenle feshi (İş K. m.24) hâlinde kullanılan kodlar ödenek hakkı doğurur; işveren bunu istifa olarak kaydetmişse düzeltilmesi istenmelidir.

Kodun düzeltilmesi çoğu zaman iş mahkemesindeki davanın sonucuna bağlıdır. Dava kazanılıp fesih haksız bulunduğunda İŞKUR nezdinde hak yeniden değerlendirilir.

Ne Kadar, Ne Süreyle?

Ödenek süresi prim gün sayısına bağlıdır:

• 600 gün prim — 180 gün
• 900 gün prim — 240 gün
• 1080 gün prim — 300 gün

Tutar, son dört aylık prime esas kazancın günlük ortalamasının belirli bir oranı olarak hesaplanır ve kanunda öngörülen üst sınırı aşamaz. Bu üst sınır asgari ücrete bağlı olarak her yıl güncellenir.

Ödenek süresince genel sağlık sigortası primleri de karşılanır.

Başvuru: Otuz Gün

Başvuru, hizmet akdinin sona ermesinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır. Kanal: İŞKUR birimleri, e-Devlet veya İŞKUR internet sitesi.

Mücbir sebep olmaksızın otuz gün geçirildiğinde, gecikilen süre toplam hak sahipliği süresinden düşülür. Yani hak tümüyle kaybolmaz ama kısalır.

Ödenek şu hâllerde kesilir: İŞKUR tarafından teklif edilen ve nitelikleriyle uyumlu bir işi haklı sebep olmaksızın reddetmek, kayıt dışı çalışmak, yaşlılık aylığı almaya başlamak, davete icabet etmemek.

Yeniden işe girip ödenek süresi dolmadan tekrar işsiz kalırsanız, kalan süreden yararlanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

İşsizlik maaşı şartları nelerdir?

Kendi istek ve kusuru dışında işsiz kalmak, son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş olmak ve son 120 gün hizmet akdine tabi olmak.

İstifa eden işsizlik maaşı alabilir mi?

Kural olarak hayır. Ancak işçinin haklı nedenle feshi hâlinde hak doğabilir; çıkış kodunun buna uygun girilmesi gerekir.

Kaç ay ödenir?

600 gün primde 180 gün, 900 günde 240 gün, 1080 günde 300 gün ödenir.

Başvuru süresi ne kadar?

Hizmet akdinin sona ermesinden itibaren otuz gün. Geç başvuruda gecikilen süre toplam hak sahipliğinden düşülür.

Ödenek hangi hâllerde kesilir?

Teklif edilen uygun işi haklı sebep olmaksızın reddetmek, kayıt dışı çalışmak, yaşlılık aylığı almaya başlamak ve İŞKUR davetlerine icabet etmemek hâllerinde.