Konkordato ve İflas: İşletmeler İçin Yol Haritası

İşletmenin borçları ödeme gücünü aşmış durumda. Bu noktada iki ayrı yol var: konkordato ve iflas.

Bu yazıda konkordato sürecini, gerekli belgeleri, mühlet aşamalarını ve iflasla farkını anlatıyoruz. Not: iflasın ertelenmesi kurumu 2018'de kaldırılmıştır.

Konkordato Nedir?

İcra ve İflas Kanunu m.285: borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için konkordato talep edebilir.

İflas talebinde bulunabilecek her alacaklı da, gerekçeli bir dilekçeyle borçlu hakkında konkordato işlemlerinin başlatılmasını isteyebilir.

Yetkili ve görevli mahkeme, iflasa tabi olan borçlu için muamele merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesi; iflasa tabi olmayan borçlu için ise yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesidir.

Konkordato yalnızca şirketlere özgü değildir; iflasa tabi olmayan gerçek kişiler de talep edebilir. Ancak süreç ağır olduğundan uygulamada çoğunlukla işletmeler tarafından kullanılır.

Gerekli Belgeler

İİK m.286, talebe eklenecek belgeleri sayar. Bu liste, başvurunun kaderini belirler:

• Konkordato ön projesi — borçların ne oranda ve hangi vadede ödeneceğini, alacaklıların hangi ölçüde vazgeçmiş olacaklarını, ödemelerin yapılması için borçlunun mevcut mallarını satıp satmayacağını, faaliyetine devam edebilmesi için gerekli malî kaynağın hangi yolla sağlanacağını gösterir
• Borçlunun malvarlığının durumunu gösterir belgeler: bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, ara bilançolar, defter değerleriyle düzenlenen ve varlıkların rayiç değerlerini gösteren tablo
• Alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren liste
• Karşılaştırma tablosu — konkordato ön projesinde yer alan teklife göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştıran tablo
• Bağımsız denetim kuruluşu tarafından hazırlanan finansal analiz raporları ile dayanakları (Kanunda öngörülen ölçütleri aşmayan küçük işletmeler bakımından bu şart aranmaz)

Bu belgelerin eksikliği, başvurunun reddine yol açar. Hazırlıksız yapılan konkordato başvuruları, hem masraf hem itibar kaybı doğurur.

Geçici ve Kesin Mühlet

Geçici mühlet (m.287): konkordato talebi üzerine mahkeme, belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl geçici mühlet kararı verir ve borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır.

Geçici mühlet üç aydır. Mahkeme bu üç aylık süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin yapacağı talep üzerine geçici mühleti en fazla iki ay daha uzatabilir.

Mahkeme ayrıca geçici konkordato komiseri görevlendirir.

Kesin mühlet (m.289): mahkeme, konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması hâlinde borçluya bir yıllık kesin mühlet verir.

Güçlük arz eden özel durumlarda kesin mühlet, komiserin bu durumu açıklayan gerekçeli raporu ve talebi üzerine mahkemece altı aya kadar uzatılabilir.

Mühletin en önemli sonucu şudur (m.294): mühlet içinde borçlu aleyhine takip yapılamaz ve evvelce başlamış takipler durur. İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz. Ayrıca bir takip muamelesi ile kesilebilen zamanaşımı ve hak düşüren müddetler işlemez.

Alacaklıların Kabulü ve Tasdik

Konkordato projesinin yürürlüğe girmesi, alacaklıların kabulüne bağlıdır.

İİK m.302: konkordato projesi;

• Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını veya
• Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini

aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmiş ise kabul edilmiş sayılır.

Bu iki alternatiften biri sağlanmalıdır. Uygulamada ikinci seçenek, büyük alacaklıların desteğini alan projeler için kritik önem taşır.

Tasdik şartları (m.305): teklif edilen tutarın borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması, teklif edilen tutarın borçlunun kaynaklarıyla orantılı olması, konkordato projesinin kabul edilmiş bulunması ve alacaklıların alacaklarından vazgeçtiği ölçüde borçlunun borçlarından kurtulması gibi koşullar aranır.

Tasdik edilen konkordato, tüm alacaklılar için bağlayıcıdır (m.308/c) — projeye katılmayan alacaklılar da bağlanır.

İflas ve Kaldırılan Erteleme

İflasın ertelenmesi kurumu, 7101 sayılı Kanun ile 2018 yılında kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra iflasın ertelenmesi talebinde bulunulamaz; sermaye şirketleri için öngörülen yol konkordatodur.

Bu, önemli bir bilgidir çünkü internetteki pek çok kaynak hâlâ iflasın ertelenmesinden söz etmektedir.

İflas: borçlunun malvarlığının tasfiyesi ve alacaklılara paylaştırılması sürecidir. Konkordatodan farkı, işletmenin faaliyetinin sürdürülmesini değil, tasfiyesini amaçlamasıdır.

İflas, alacaklının talebiyle (iflas yoluyla takip) ya da doğrudan doğruya iflas hâllerinde talep edilebilir. Ayrıca sermaye şirketlerinde borca batıklık hâlinde yönetim organının mahkemeye bildirim yükümlülüğü vardır (TTK m.376).

Bu bildirimin yapılmaması, yönetim organı üyeleri bakımından sorumluluk doğurur.

Konkordato başarısız olursa (mühletin kaldırılması, projenin tasdik edilmemesi), koşulları varsa borçlunun iflasına karar verilebilir.

Alacaklı Ne Yapmalı?

Borçlusu konkordato ilan eden alacaklı için yapılacaklar:

1. Alacağınızı kaydettirin. İlanda belirtilen süre içinde komisere başvurarak alacağınızı bildirin; kaydettirmeyen alacaklı, konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmez.
2. Belgelerinizi sunun. Fatura, sözleşme, senet, cari hesap ekstresi.
3. İmtiyaz durumunuzu belirtin. Rehinli alacaklar ve imtiyazlı alacaklar farklı rejime tabidir.
4. Alacaklılar toplantısına katılın. Projenin kabulü oy çokluğuna bağlıdır; katılmamak, projenin kabulünü kolaylaştırır.
5. Tasdik kararına itiraz edin. Projenin tasdikine karşı kanun yolu açıktır.

Ayrıca konkordato mühleti içinde rehinli alacaklılar bakımından özel hükümler uygulanır; rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlatılabilir ancak muhafaza tedbirleri alınamaz ve rehinli malın satışı gerçekleştirilemez.

Son olarak: konkordato talebinden önceki dönemde yapılan şüpheli devirler bakımından tasarrufun iptali yolu ayrıca değerlendirilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordato kimler için mümkün?

Borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki her borçlu talep edebilir; iflasa tabi olmayan gerçek kişiler de dâhildir.

Mühlet süreleri nedir?

Geçici mühlet üç ay, en fazla iki ay uzatılabilir. Kesin mühlet bir yıl, güçlük arz eden durumlarda altı aya kadar uzatılabilir.

Mühlet içinde takip yapılabilir mi?

Hayır. Mühlet içinde borçlu aleyhine takip yapılamaz, başlamış takipler durur ve zamanaşımı ile hak düşürücü süreler işlemez.

Proje hangi çoğunlukla kabul edilir?

Kaydedilmiş alacaklıların ve alacakların yarısını ya da alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunlukla.

İflasın ertelenmesi hâlâ mümkün mü?

Hayır. Bu kurum 2018 yılında kaldırılmıştır; yerine konkordato uygulanmaktadır.