Alkollü Araç Kullanma: Ceza, Ehliyet ve Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma

Alkollü araç kullanmak, tek bir yaptırım doğurmuyor: idari para cezası ve ehliyete el koyma bir yanda, ceza yargılaması diğer yanda.

Bu yazıda promil sınırlarını, ehliyet sürelerini, hangi durumda suç oluştuğunu ve sigortanın rücu hakkını anlatıyoruz.

Promil Sınırları

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48. maddesi, alkollü araç kullanmayı yasaklar ve sınırları belirler.

Uyuşturucu veya uyarıcı madde aldığı tespit edilenler ile alkollü olarak araç kullandığı tespit edilen sürücülere yaptırım uygulanır.

• Hususi otomobil sürücüleri için sınır 0,50 promil
• Diğer araç sürücüleri (ticari taksi, minibüs, otobüs, kamyon, çekici ve benzeri) için sınır 0,20 promil

Ayrıca ticari amaçla yolcu ve yük taşımacılığı yapan sürücüler ile resmî araç sürücüleri bakımından daha katı kurallar uygulanır.

Sınırın üzerinde alkollü olduğu tespit edilen sürücüye idari para cezası verilir ve sürücü belgesine el konulur.

Ehliyete El Koyma Süreleri

Kanun, tekerrür hâlinde artan süreler öngörür:

• Birinci defada sürücü belgesi altı ay süreyle geri alınır.
• İkinci defada iki yıl süreyle geri alınır.
• Üç veya daha fazla defada beş yıl süreyle geri alınır ve ayrıca idari para cezası uygulanır.

İkinci ve sonraki hâllerde sürücüler ayrıca psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesine tabi tutulur; belgeleri, uygun rapor alınması hâlinde iade edilir.

Bu süreler, alkollü araç kullanma tespitleri arasındaki dönem gözetilerek uygulanır.

El koyma işlemine karşı, idari yaptırım kararına itiraz yolu açıktır: tebliğ veya tefhimden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine başvurulabilir.

Ölçümü Reddetmek

Alkol ölçümüne rıza göstermeyen sürücüler bakımından kanun ayrı bir yaptırım öngörür: bu sürücüler, araç kullanmaktan men edilir ve haklarında idari para cezası uygulanır; sürücü belgeleri de geri alınır.

Yani ölçümü reddetmek, yaptırımdan kurtarmaz; aksine sonuçları ağırdır.

Ayrıca kolluk, sürücünün kan örneği alınması için sağlık kuruluşuna sevkini isteyebilir; bir suç şüphesi varsa Ceza Muhakemesi Kanunu'nun beden muayenesine ilişkin hükümleri devreye girer.

Pratik not: ölçüm cihazının kalibrasyon belgesi ve tutanağın usulüne uygunluğu itiraz konusu yapılabilir. Bu nedenle tutanağın bir örneğini isteyin ve saatini, cihazın seri numarasını kontrol edin.

Ceza Boyutu: TCK m.179

İdari yaptırımlardan ayrı olarak, alkollü araç kullanma suç da oluşturabilir.

Türk Ceza Kanunu'nun 179. maddesinin üçüncü fıkrası, alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek hâlde olmasına rağmen araç kullanan kişiyi cezalandırır.

Burada aranan ölçüt yalnızca promil değeri değil, kişinin emniyetli biçimde araç kullanamayacak hâlde olmasıdır. Bu, somut olaya göre değerlendirilir: sürüş biçimi, kaza olup olmadığı, tutanak içeriği ve varsa kamera kayıtları önem taşır.

Bu suç şikâyete tabi değildir ve resen soruşturulur.

Kaza meydana gelmiş ve yaralanma ya da ölüm varsa, ayrıca taksirle yaralama veya taksirle öldürme suçları gündeme gelir ve alkollü olmak, kusur değerlendirmesinde ağırlaştırıcı bir unsur oluşturur.

Sigorta: Rücu Riski

Alkollü araç kullanmanın en çok gözden kaçan sonucu budur.

Zorunlu trafik sigortası üçüncü kişilerin zararını karşılar; sigortacı zarar görene ödeme yapar. Ancak sürücünün alkollü olması hâlinde sigortacı, ödediği tutarı genel şartlar çerçevesinde sigortalıya rücu edebilir.

Yani karşı tarafın zararı sigortadan ödenir ama sonra sizden istenir.

Kasko bakımından ise durum daha nettir: alkollü araç kullanma, kasko genel şartlarında teminat dışı hâller arasında yer alır; kendi aracınızdaki hasar kural olarak ödenmez.

Bu nedenle alkollü araç kullanmanın malî sonucu, idari para cezasının çok üzerine çıkabilir.

Rücu talebiyle karşılaşıldığında ileri sürülebilecek savunmalar: alkol ile kaza arasında illiyet bağının bulunmadığı, ölçümün usulsüz yapıldığı, kusurun tamamen karşı tarafta olduğu.

Sıkça Sorulan Sorular

Promil sınırı kaçtır?

Hususi otomobil sürücüleri için 0,50; diğer araç sürücüleri için 0,20 promil. Ticari taşımacılık ve resmî araç sürücüleri için daha katı kurallar uygulanır.

Ehliyet ne kadar süreyle alınır?

Birinci defada altı ay, ikinci defada iki yıl, üç veya daha fazla defada beş yıl. İkinci ve sonraki hâllerde psiko-teknik ve psikiyatri değerlendirmesi de yapılır.

Ölçümü reddedersem ne olur?

Araç kullanmaktan men edilir, idari para cezası uygulanır ve sürücü belgeniz geri alınır. Reddetmek yaptırımdan kurtarmaz.

Alkollü araç kullanmak suç mu?

Emniyetli şekilde araç sevk ve idare edemeyecek hâlde araç kullanmak TCK m.179/3 kapsamında suçtur ve resen soruşturulur.

Sigorta öder mi?

Zorunlu trafik sigortası karşı tarafın zararını öder ancak sigortacı bu tutarı sigortalıya rücu edebilir. Kaskoda alkol teminat dışıdır.