İnfaz Hesabı: Koşullu Salıverilme ve Açık Cezaevi

İnfaz hesabı üç basamaktan oluşur: önce cezanın türüne göre koşullu salıverilme oranı uygulanır, ardından denetimli serbestlik süresi düşülür, son olarak tutuklulukta ve gözaltında geçen süreler mahsup edilir. Çoğu suçta koşullu salıverilme oranı cezanın yarısıdır; kanunda sayılan ağır suçlarda bu oran yükselir (5275 sayılı Kanun m.107).

“Kaç yıl yatar?” sorusunun tek bir cevabı yok. Aynı süreli iki ceza, suçun türüne ve kişinin durumuna göre çok farklı sürelerle infaz edilebiliyor.

Bu yazıda infaz hesabının hangi basamaklardan oluştuğunu, koşullu salıverilme ile denetimli serbestliğin farkını ve hesapta hata olduğunu düşündüğünüzde ne yapmanız gerektiğini anlatıyoruz. Kesin süre hesabı her zaman infaz savcılığından alınmalıdır.

İnfaz Hesabı Nasıl Yapılır?

İnfaz hesabı üç aşamada düşünülür.

1. Koşullu salıverilme oranı. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun, cezanın ne kadarının infaz kurumunda geçirileceğini belirler. Genel oran süreli hapis cezaları için yarısıdır; ancak kanunda sayılan bazı suçlarda bu oran üçte iki veya daha yüksektir.

2. Denetimli serbestlik. Koşullu salıverilme tarihine belirli bir süre kala, hükümlü cezasının kalan kısmını denetim altında dışarıda geçirebilir.

3. Açık cezaevine ayrılma. Belirli koşulları taşıyan hükümlüler, cezalarının bir bölümünü açık ceza infaz kurumunda çeker.

Bu üç basamağın her biri ayrı kurallara tabidir ve suç türüne göre değişir. Bu nedenle internetteki genel hesaplayıcılar yanıltıcı olabilir.

Koşullu Salıverilme Oranını Ne Değiştirir?

İnfaz oranını etkileyen başlıca etkenler şunlardır:

• Suçun türü. Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu ticareti, terör ve örgüt suçlarında oran yükselir.
• Mükerrirlik. Tekerrür hükümleri uygulanan hükümlülerde infaz rejimi ağırlaşır ve denetimli serbestlik imkânı daralır.
• Yaş ve sağlık durumu. Çocuk hükümlüler ile ağır hastalık hâllerinde özel hükümler uygulanır.
• İyi hâl. İdare ve gözlem kurulu değerlendirmesi, koşullu salıverilmenin ön koşuludur.
• Tutuklulukta geçen süre. Mahsup edilir; hesaba dâhil edilmesi gerekir.

Koşullu Salıverilme ile Denetimli Serbestlik Arasındaki Fark Nedir?

İkisi karıştırılır ama farklıdır.

Denetimli serbestlik, cezanın kalan kısmının infaz kurumu dışında, yükümlülükler altında çekilmesidir. Kişi hâlâ ceza infaz etmektedir; imza yükümlülüğü, belirli programlara katılma veya elektronik izleme uygulanabilir.

Koşullu salıverilme ise cezanın kalan kısmının, denetim süresi içinde yeni suç işlenmemesi koşuluyla infaz edilmiş sayılmasıdır.

Her ikisinde de ihlal ağır sonuç doğurur: denetimli serbestlik yükümlülüklerine uyulmaması hâlinde kişi kapalı kuruma geri gönderilebilir; koşullu salıverilme döneminde suç işlenmesi hâlinde ise koşullu salıverilme geri alınır.

Hesapta Hata Varsa Ne Yapılmalı?

İnfaz hesabı infaz savcılığınca yapılır ve hata ihtimali vardır: tutuklulukta geçen sürenin mahsup edilmemesi, birden fazla ilamın birleştirilmesindeki yanlışlık, yanlış oran uygulanması gibi.

Yapılacaklar sırasıyla şunlardır:

1. Müddetnameyi isteyin. İnfaz savcılığından ceza süresi hesabını gösteren belgeyi talep edin.
2. Kalemleri kontrol edin. Hangi ilamlar dâhil edilmiş, tutukluluk mahsup edilmiş mi, hangi oran uygulanmış?
3. İtiraz edin. İnfaza ilişkin şikâyet ve itirazlar infaz hâkimliğine yapılır.

İnfaz hâkimliğinin kararına karşı da itiraz yolu açıktır. Bu süreçlerde süreler kısadır; müddetnameyi elinize geçtiği anda incelemek gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ceza ne kadar yatarla biter?

Tek bir oran yoktur. Süreli hapis cezalarında genel oran yarısı olmakla birlikte, kanunda sayılan bazı suçlarda üçte iki veya daha yüksek oran uygulanır.

Denetimli serbestlik nedir?

Cezanın kalan kısmının infaz kurumu dışında, yükümlülükler altında çekilmesidir. Kişi hâlâ ceza infaz etmektedir; ihlal hâlinde kapalı kuruma geri gönderilebilir.

Tutuklulukta geçen süre sayılır mı?

Evet, mahsup edilir. Müddetnamede bu mahsubun yapılıp yapılmadığını kontrol edin.

İnfaz hesabında hata olduğunu düşünüyorum, ne yapmalıyım?

İnfaz savcılığından müddetname isteyin ve kalemleri kontrol edin. İtiraz infaz hâkimliğine yapılır.

Mükerrir olmak infazı nasıl etkiler?

Tekerrür hükümleri uygulanan hükümlülerde infaz rejimi ağırlaşır ve denetimli serbestlik imkânı daralır.