Maaşa Haciz Geldi: Ne Kadarı Kesilir, Nasıl İtiraz Edilir?

Maaş haczinde önce borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli kısım ayrılır, kalan kısmın en az dörtte biri haczedilir (İİK m.83); dörtte bir bir alt sınırdır, üst sınır değil. Nafaka alacakları bu dörtte bir sınırlamasına tâbi değildir. Emekli aylıkları ise kural olarak haczedilemez.

Bordroda beklediğinizden az bir tutar gördünüz ve nedeni icra kesintisi. İlk soru hep aynı: maaşın ne kadarı kesilebilir?

Kanunun cevabı net bir oran değil, iki aşamalı bir hesap. Bu yazıda o hesabı, emekli maaşının farkını, birden fazla haciz olduğunda ne olduğunu ve itiraz yolunu anlatıyoruz.

Maaşın Ne Kadarı Haczedilir?

İcra ve İflas Kanunu'nun 83. maddesi iki ölçüt getirir. Önce borçlu ve ailesinin geçimi için gerekli kısım ayrılır; kalan kısmın en az dörtte biri haczedilir.

Uygulamada bu, çoğu dosyada maaşın dörtte birinin kesilmesi biçiminde işler. Ancak oran sabit bir tavan değildir: icra müdürü, borçlunun ailevi ve mali durumunu gözeterek daha yüksek bir oran belirleyebilir. Alt sınır dörtte birdir, üst sınır geçim payının korunmasıdır.

Hesap net ücret üzerinden yapılır. Yol ve yemek yardımı gibi ödemelerin haczedilebilirliği, ücretin eki sayılıp sayılmadığına göre değişir.

Nafaka Alacağı: Sınır Yok

Bu kuralın en önemli istisnası nafakadır. Nafaka alacakları dörtte bir sınırlamasına tâbi değildir.

Ayrıca bir öncelik kuralı vardır: maaş üzerinde önceden başka hacizler bulunsa bile nafaka alacağı sıraya girmez, doğrudan ve öncelikli olarak kesilir. Diğer alacaklar nafaka kesildikten sonra kalan kısımdan tahsil edilir.

Bu ayrım, birikmiş nafaka borcu olan dosyalarda maaşın önemli bölümünün kesilmesine yol açabilir.

Emekli Maaşı Haczedilebilir mi?

Kural olarak hayır. Sosyal güvenlik mevzuatı gereği emekli aylıkları haczedilemez.

İki istisnası vardır: nafaka borçları ve borçlunun haczi kabul ettiğine dair yazılı muvafakati. İkinci hâl uygulamada sık sorun çıkarır; muvafakat verilmemişse hacze rağmen kesinti yapılamaz.

Emekli maaşınızdan muvafakatiniz olmadan kesinti yapılıyorsa icra dairesine başvurup kaldırılmasını isteyebilir, sonuç alamazsanız icra mahkemesine şikâyet yoluna gidebilirsiniz. Kesilen tutarların iadesi de istenebilir.

Emekli maaşının yatırıldığı hesaba başka gelirler de giriyorsa, hesabın tamamı üzerinde işlem yapılması karışıklığa yol açabilir; bu durumda hesap dökümüyle ayrım ortaya konmalıdır.

Birden Fazla Haciz Varsa

Maaş üzerinde birden çok haciz bulunması hâlinde kesintiler aynı anda değil sırayla uygulanır. İlk haciz koyan alacaklının alacağı bitmeden ikinci sıradaki alacaklıya ödeme yapılmaz.

Bu nedenle maaşın yarısının kesilmesi gibi bir sonuç doğmaz; kesinti oranı sabit kalır, yalnızca ödemenin kime gittiği değişir. İstisnası yine nafakadır: nafaka sıraya girmeden öncelikli tahsil edilir.

Hangi dosyanın hangi sırada olduğunu icra dairesinden ya da e-Devlet üzerinden öğrenebilirsiniz.

İtiraz ve Şikâyet Yolu

Maaş haczine karşı iki farklı yol vardır ve karıştırılmamalıdır:

• Borca itiraz, ödeme emri aşamasındadır ve süresi yedi gündür. Haciz aşamasına gelinmişse bu yol kapanmıştır.
• Şikâyet, icra dairesinin işleminin kanuna aykırı olduğu iddiasıyla icra mahkemesine yapılır. Kesinti oranının fazla olması, emekli maaşından muvafakatsiz kesinti yapılması ya da geçim payının gözetilmemesi bu kapsamdadır. Süresi kural olarak yedi gündür; kamu düzenine aykırılık hâllerinde süresiz şikâyet mümkündür.

Şikâyet harca tâbi değildir ve dilekçeyle yapılır. Dilekçeye bordro, hesap dökümü ve varsa aile durumunu gösteren belgelerin eklenmesi sonucu doğrudan etkiler.

Takip Sonuçsuz Kalırsa: Aciz Vesikası

Alacaklı açısından ise şu soru gündeme gelir: borçlunun haczedilecek malı yoksa ne olur?

Bu durumda icra dairesi alacaklıya aciz vesikası verir. Belge, alacağın tahsil edilemediğini resmen ortaya koyar ve alacaklıya iki önemli imkân sağlar:

• Borçluya karşı yirmi yıl boyunca yeniden takip yapılabilir ve bu takipte yeniden ödeme emri gönderilmesi gerekmez.
• Borçlunun sonradan edindiği mallar üzerine gidilebilir.

Borçlu açısından ise bir rahatlama vardır: aciz vesikasına bağlanan alacak için faiz işlemez. Belge borcu sona erdirmez, ama borcun faizle büyümesini durdurur.

Sıkça Sorulan Sorular

Maaşımın ne kadarı haczedilebilir?

Önce geçim için gerekli kısım ayrılır, kalanın en az dörtte biri haczedilir. Dörtte bir alt sınırdır; icra müdürü koşullara göre daha yüksek belirleyebilir.

Emekli maaşım haczedilir mi?

Kural olarak hayır. İki istisnası vardır: nafaka borçları ve borçlunun yazılı muvafakati. Muvafakat yoksa kesinti yapılamaz, yapılmışsa iadesi istenebilir.

İki ayrı icra dosyam var, maaşımın yarısı mı kesilir?

Hayır. Hacizler sırayla uygulanır, kesinti oranı değişmez; yalnızca ödemenin hangi alacaklıya gittiği değişir. Nafaka bu sıraya girmez, öncelikli kesilir.

Maaş haczine nasıl itiraz edilir?

Haciz aşamasında yol şikâyettir ve icra mahkemesine yapılır. Süresi kural olarak yedi gündür, harca tâbi değildir.

Aciz vesikası borcu bitirir mi?

Bitirmez. Alacağın tahsil edilemediğini belgeler; alacaklıya yirmi yıl boyunca yeniden takip imkânı verir. Buna karşılık alacağa faiz işlemez.