Duruşmaya Katılamamak: Mazeret Dilekçesi ve Dosyanın İşlemden Kaldırılması

Duruşma günü hastalandınız, şehir dışındasınız ya da beklenmedik bir işiniz çıktı. Yapılacak şey duruşmayı görmezden gelmek değil, mahkemeye mazeret dilekçesi vermektir.

Duruşmaya katılmamanın sonuçları, davanın hangi aşamasında olduğuna ve karşı tarafın gelip gelmediğine göre değişir. En ağır sonuç, dosyanın işlemden kaldırılması ve nihayetinde davanın açılmamış sayılmasıdır — yani harcın ve geçen zamanın tümüyle kaybı.

Duruşmaya Gitmemenin Sonuçları

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 150. maddesi üç ihtimali düzenler.

Her iki taraf da gelmezse ya da gelip davayı takip etmeyeceklerini bildirirlerse dosya işlemden kaldırılır. Dava sona ermez ama askıya alınır.

Taraflardan biri gelir, diğeri gelmezse: gelen taraf yargılamaya devam edilmesini isterse dava yokluğunda görülmeye devam eder ve gelmeyen taraf, sonraki işlemlere itiraz edemez. Gelen taraf da devam etmek istemezse dosya yine işlemden kaldırılır.

Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: duruşmaya katılmamak davayı kaybettirmez; yokluğunuzda karar verilebilir. Asıl risk, delillerinizi sunamamanız ve karşı tarafın beyanlarına cevap verememenizdir.

Mazeret Dilekçesi Nasıl Verilir?

Mazeret dilekçesi, duruşma gününden önce mahkemeye ulaşmalıdır. Duruşmadan sonra verilen mazeret kural olarak değerlendirilmez; hâkim, duruşma anında dosyada mazeret görmediği için gerekli kararı vermiş olur.

Dilekçede bulunması gerekenler şunlardır:

• Dosya esas numarası ve duruşma günü,
• Katılamama sebebinin somut olarak açıklanması,
• Sebebi belgeleyen ek (sağlık raporu, seyahat belgesi, aynı gün başka bir duruşmaya ait tensip veya davetiye),
• Duruşmanın başka bir güne bırakılması talebi,
• Davayı takip etmekten vazgeçilmediğinin açık beyanı.

Son madde çoğu zaman atlanır ama önemlidir: mazeret dilekçesinde davayı takip ettiğinizi açıkça yazmak, dosyanın işlemden kaldırılması riskini azaltır.

Mazeret belgesiz ise kabul edilmeyebilir. “Rahatsızım” demek yeterli değildir; rapor gerekir. Aynı şekilde başka bir duruşma mazereti ileri sürülüyorsa o duruşmaya ilişkin belge eklenmelidir.

Dosya İşlemden Kaldırılırsa: Üç Aylık Süre

İşlemden kaldırılan dosya kaybolmuş sayılmaz. Kanunun 150. maddesi, dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenebileceğini düzenler.

Yenileme, dilekçeyle yapılır ve yenileme harcı ödenir. Yenilenen dava, yeni bir dava değildir; eski dosya kaldığı yerden devam eder.

Ancak bir sınır vardır: dosya ikinci kez işlemden kaldırılırsa ve yine üç ay içinde yenilenmezse, dava açılmamış sayılır. Bu, davanın hiç açılmamış kabul edilmesi demektir — zamanaşımı kesilmemiş sayılır, ödenen harç geri gelmez ve alacak bu arada zamanaşımına uğramış olabilir.

Üç aylık süre içinde yenilenmeyen dava da açılmamış sayılır. Bu nedenle işlemden kaldırma kararını gördüğünüz anda takvime not düşün.

Duruşmaya Katılmak Zorunlu mudur?

Hukuk davalarında taraflar kural olarak duruşmaya bizzat katılmak zorunda değildir; avukatla temsil edilmek yeterlidir. Ancak bazı durumlar istisnadır:

• Mahkeme, tarafın bizzat dinlenmesine karar vermişse.
• Yemin teklif edilmiş ve yemin için davet çıkarılmışsa.
• Boşanma davalarında olduğu gibi, kanunun tarafın beyanını aradığı hâllerde.
• Vesayet işlerinde kısıtlanması istenen kişinin dinlenmesi gibi zorunlu hâllerde.

Ceza yargılamasında ise durum farklıdır: sanığın duruşmaya katılması kural olarak zorunludur ve mazeretsiz katılmama zorla getirme kararına yol açabilir.

Bir başka imkân, Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) üzerinden duruşmaya uzaktan katılmaktır. Bu talep de duruşmadan önce ve gerekçesiyle birlikte iletilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Duruşmaya gitmezsem davayı kaybeder miyim?

Doğrudan kaybetmezsiniz; yokluğunuzda yargılamaya devam edilebilir. Ancak delillerinizi sunamaz ve karşı tarafın beyanlarına cevap veremezsiniz. Her iki taraf da gelmezse dosya işlemden kaldırılır.

Mazeret dilekçesi ne zaman verilmeli?

Duruşma gününden önce mahkemeye ulaşmalıdır. Duruşmadan sonra verilen mazeret kural olarak değerlendirilmez.

Mazeret için belge şart mı?

Uygulamada evet. Sağlık raporu, seyahat belgesi ya da aynı gün görülecek başka bir duruşmaya ait belge eklenmelidir; belgesiz mazeret kabul edilmeyebilir.

Dosya işlemden kaldırılırsa ne yapmalıyım?

Üç ay içinde yenileme dilekçesi verip yenileme harcını ödemelisiniz. Üç ay içinde yenilenmeyen dava açılmamış sayılır.

Dosya ikinci kez işlemden kaldırılırsa ne olur?

İkinci kez işlemden kaldırılan dosya üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır; zamanaşımı kesilmemiş kabul edilir ve ödenen harç geri alınamaz.