Miras paylaşımı, vasiyetname ve saklı pay uyuşmazlıklarında geçen kavramların açıklamaları.
Bu sayfada 16 terim yer alıyor. Aradığınız kavramı bulmak için sayfa içi aramayı (Ctrl+F) kullanabilirsiniz.
Kavramların uygulamadaki karşılığı, süreler ve süreç için ilgili çalışma alanı sayfamıza bakabilirsiniz.
Tereke
Mirasbırakanın ölümüyle mirasçılara geçen tüm malvarlığıdır; alacaklar kadar borçları da kapsar. Terekenin borca batık olması, mirasın reddi kararının en önemli sebebidir.
Mirasçılık belgesi (veraset ilamı)
Kimlerin, hangi oranda mirasçı olduğunu gösteren belgedir. Noterden veya Sulh Hukuk Mahkemesinden alınabilir. Mirasçılar arasında yabancı uyruklu bulunması gibi hâllerde noter talebi karşılamaz, mahkemeye başvurmak gerekir.
İlgili: Veraset ilamı dilekçesi
Saklı pay
Mirasbırakanın serbestçe tasarruf edemediği, belirli mirasçılara kanunen ayrılmış paydır. Altsoy için yasal miras payının yarısı, ana ve babadan her biri için dörtte biridir. Sağ kalan eşin saklı payı, altsoy veya ana-baba zümresiyle birlikte mirasçı olması hâlinde yasal miras payının tamamıdır. Kardeşlerin saklı payı 2007 yılında kaldırılmıştır.
Tenkis davası
Saklı payı zedelenen mirasçının, mirasbırakanın tasarrufunun saklı payı aşan kısmının indirilmesi için açtığı davadır. Saklı pay ihlalini öğrenmeden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır (TMK m.571).
İlgili: Tenkis davası dilekçesi
Muris muvazaası
Mirasbırakanın, mirasçılarından mal kaçırmak amacıyla taşınmazını gerçekte bağışladığı hâlde tapuda satış göstermesidir. Saklı pay sahibi olsun olmasın tüm mirasçılar ileri sürebilir ve tapu iptali ile tescil istenir. Tenkisten farklı olarak süreye bağlı değildir.
Mirasın reddi
Mirasçının, mirası kabul etmediğini beyan etmesidir. Süre üç aydır ve yasal mirasçılar için ölümü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten işler. Terekenin borca batık olduğu açıksa miras, ayrıca beyana gerek olmaksızın reddedilmiş sayılır.
İzale-i şuyu (ortaklığın giderilmesi)
Paylı veya elbirliği mülkiyetindeki bir malın ortaklığının sona erdirilmesi için açılan davadır. Mahkeme önce aynen taksim imkânını araştırır; mümkün değilse satış yoluyla paylaştırmaya karar verir. Her paydaş açabilir ve süreye bağlı değildir.
Ecrimisil
Bir malı haksız olarak kullanan kişinin, hak sahibine ödemesi gereken kullanım bedelidir. Paylı mülkiyette, taşınmazı tek başına kullanan paydaş, diğer paydaşlara karşı ecrimisil borcu altına girebilir; bunun için kural olarak önceden intifadan men edilmiş olması aranır.
Vasiyetname
Kişinin ölümünden sonra hüküm doğuracak son irade beyanıdır. Resmî, el yazılı veya sözlü şekilde yapılabilir. El yazılı vasiyetnamenin tamamının vasiyetçinin el yazısıyla yazılması, tarih içermesi ve imzalanması şarttır; bilgisayarla yazılan el yazılı vasiyetname geçersizdir.
Miras sebebiyle istihkak
Mirasçının, terekeye ait bir malı elinde bulunduran kişiye karşı açtığı iade davasıdır. Mirasçılık sıfatının ve malın terekeye ait olduğunun ispatı gerekir.
Denkleştirme (iade)
Mirasbırakanın sağlığında altsoyuna karşılıksız yaptığı kazandırmaların, miras paylaşımında hesaba katılmasıdır. Amaç, mirasçılar arasındaki eşitliği sağlamaktır.
Elbirliği mülkiyeti
Birden fazla kişinin, paylara bölünmemiş biçimde bir mala birlikte malik olmasıdır. Miras yoluyla intikal eden taşınmazlarda kural budur. Malikler ancak birlikte hareket ederek tasarrufta bulunabilir; bu durum ortaklığın giderilmesi davalarının temel sebebidir.
Ölünceye kadar bakma sözleşmesi
Bir kişinin, kendisine ölünceye kadar bakılması karşılığında malvarlığını veya bir kısmını devretmeyi üstlendiği sözleşmedir. Miras sözleşmesi şeklinde, resmî vasiyetname biçiminde ve iki tanık huzurunda yapılır; noterde düzenlenmemişse geçersizdir. Bakım borcu gereği gibi yerine getirilmezse sözleşme feshedilebilir. Saklı paylı mirasçılar, devredilen malın saklı paylarını zedelemesi hâlinde tenkis isteyebilir.
İlgili: Ölünceye kadar bakma sözleşmesi
Miras taksim sözleşmesi
Mirasçıların, tereke üzerindeki elbirliği mülkiyetini sona erdirerek payları aralarında paylaştırdıkları sözleşmedir. Yazılı yapılması yeterlidir; taşınmaz bulunsa bile resmî şekil aranmaz, ancak tapuda tescil için sözleşmenin tüm mirasçılarca imzalanmış olması gerekir. Bir mirasçı imzadan kaçınırsa paylaşım ancak ortaklığın giderilmesi davasıyla sağlanır.
İlgili: Miras taksim sözleşmesi · Ortaklığın giderilmesi davası
Mirastan feragat
Mirasbırakan ile mirasçı arasında yapılan, mirasçının ileride doğacak miras hakkından vazgeçtiği sözleşmedir. Miras sözleşmesi niteliğinde olduğundan noterde resmî şekilde yapılmalıdır; tek taraflı beyanla ya da adi yazılı belgeyle olmaz. Bir karşılık alınarak yapılmışsa, feragat edenin altsoyu da kural olarak mirastan pay alamaz. Mirasın reddinden farkı, ölümden önce yapılmasıdır.
İlgili: Mirasın reddi
Mirasçılıktan çıkarma (ıskat)
Mirasbırakanın, saklı paylı bir mirasçısını vasiyetname ya da miras sözleşmesiyle mirasın dışında bırakmasıdır. Yalnızca kanunda sayılan ağır sebeplere dayanabilir: mirasçının mirasbırakana veya yakınlarına karşı ağır bir suç işlemesi ya da aile hukukundan doğan yükümlülüklerini önemli ölçüde yerine getirmemesi. Sebep tasarrufta gösterilmelidir; gösterilmezse çıkarma geçersiz sayılır ve mirasçı saklı payını alır.
İlgili: Mirasçılıktan çıkarma